پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 34 |
| تعداد شمارهها | 450 |
| تعداد مقالات | 4,277 |
| تعداد مشاهده مقاله | 6,417,305 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,366,234 |
مطالعهی موسیقی مجلسی شهر سنندج از منظر ویژگیهای موسیقایی و شعری | ||
| جامعه شناسی فرهنگ و هنر | ||
| مقاله 6، دوره 7، شماره 2 - شماره پیاپی 24، تیر 1404، صفحه 76-90 اصل مقاله (692.17 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/scart.2025.141166.1512 | ||
| نویسندگان | ||
| حمید حاصلی* 1؛ مصطفی محمود جانلو2؛ وحید سلیمانی نژاد3 | ||
| 1استادیار، گروه موسیقی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران. | ||
| 2استادیار، گروه موسیقی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران | ||
| 3استادیار، گروه موسیقی، دنشکده هنر ومعماری، دانشگاه کردستان، سنندج. ایران. | ||
| چکیده | ||
| اصطلاح «موسیقی مجلسی» بهنسبت فرهنگهای مختلف مفهومی دوگانه دارد. در بعضی فرهنگ ها، بهمنظور بستری اجرایی است و به فراخور فرهنگ حاکم هرگونهای از موسیقی در آن قابل اجرا است. در برخی دیگر، موسیقی مجلسی گونهای موسیقایی است با پارامترهای مشخص. موسیقی مجلسی سنندج نیز یک ژانر است که به آن «بَرتَونانَه» و «دُمانَه» هم میگویند. در این مقاله عوامل ساختاری این ژانر که شامل شعر و عناصر موسیقایی، و چگونگی بهرهگیری از آنها است واکاوی میشود و از این طریق چرایی کاربرد اصطلاح بَرتَونانَه و دُمانَه تبیین خواهد شد. پژوهش کیفی حاضر از نظر ماهیتی توصیفی-تحلیلی بوده و دادهها به روش اسنادی و استفاده از آرشیو شنیداری و بخشی نیز از طریق کار میدانی همچون حضور در محل اجرا و مصاحبه جمعآوری شده است. یافتهها نشان می دهد دُمانَه یعنی منتسب به «دُم»، که اجتماعی حاشیهنشین در سنندج است و تکثر حضورشان در اجرای مجلسی باعث شده که این گونه را دُمانَه نیز بنامند و از طرفی، بسیاری مجلسی را مشتق از بَرتَونانَه میدانند که موسیقی قالیبافان است. ساختار مجلسی بر چگونگی کاربست شعر و ملودی استوار است، بطوریکه از منظر موسیقی شاخصهی ریتمیک آن (٨/٧) است و ملودی فرمی استروفیکی دارد. اشعار هم تماماً فولک هستند و در چهار فرم زنجیرهای، آزاد، روایی و بداههسرایی بهکار برده میشوند. فرم زنجیرهای منحصر به مجلسی است، زیرا در ادبیات کُردی و دیگر گونههای موسیقی دیده نمیشود. مجلسی دارای سه شیوهی اجرایی یکقولی(یکنفره)، دوقولی(دونفره) و جمعی است. این روشها در تقویت تعامل و همگرایی اجتماعی نقش دارند و اهمیت فرهنگی موسیقی مجلسی را در تقویت پیوندها اجتماعی برجسته میکند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| موسیقی مجلسی؛ موسیقی مردمی؛ دُمانه؛ بَرتَونانه | ||
| مراجع | ||
|
منابع
احمدی، بابک (١٣٨٩) موسیقی شناسی: فرهنگ تحلیلی مفاهیم. تهران: نشر مرکز.
ادموندز، سیسیل، جی. (۱۳۶۷). کردها، عربها و ترکها. ترجمهی ابراهیم یونسی، تهران: روزبهان.
آریانپور، امیرحسین (١٣٥٤). جامعهشناسی هنر. چاپ سوم، تهران: انجمن کتاب دانشجویان (دانشکده هنرهای زیبا-دانشگاه تهران).
آزادهفر، محمدرضا (١٣٩٣). اطلاعات عمومی موسیقی. چاپ اول، تهران: انتشارات نی.
ئهحمه، وریا؛ پیشداد، خالید (١٤٠١). ههندی له شیوه گوتنهکانی موسیقای کوردی. سقز: بیریار.
برتلس. ی. ا. (١٩٦٠). شاهنامهی فردوسی (متن انتقادی). جلد اول، مسکو: انستیتو خاورشناسی آکادمی علوم اتحاد شوروی.
بهار، مهری؛ نظری، هادی (١٤٠١). موسیقی محلی؛ چالشها و راهکارهای خلق ثروت(مورد مطالعه: موسیقی محلی کهگیلویه و بویراحمد). فصلنامه علمی جامعه شناسی فرهنگ و هنر، ٤(٢)، ٨٥- ١٠٦.
پرهیزی، عبدالخالق (١٣٨٥). وزن شعر کردی. تهران: کتاب زمان.
تورابلی، خلیل؛ جهاندیده، افشین (١٣٧٦). اودیسۀ کولی ها. نشریهی پیام یونسکو. 28 (٣١٧)، ١٦-١٣.
تهرانی، محمدشفیع (۱۳۴۹). تاریخ نادرشاهی (نادرنامه). به اهتمام رضا شعبانی، تهران: انتشارات بنیاد فرهنگ ایران.
حاجامینی، بهمن (۱۳۸۱ب). چهار آواز در موسیقی کردستان. فصلنامه موسیقی ماهور، (١٧): ٧٨-٥٧.
حاجامینی، بهمن (١٣٨١الف). موسیقی کردهای هورامان. تهران: موسسهی فرهنگی- هنری ماهور.
حاجامینی، بهمن (۱۳۹۴). حیات موسیقایی کردستان در سدهی اخیر (بررسی موردی شهر سنندج). مجموعه مقالات نخستین همایش ملی پژوهش موسیقی کردی، سنندج: معاونت فرهنگی- اجتماعی دانشگاه کردستان: ٢٢-٥.
حجاریان، محسن (١٣٨٦). مقدمهای بر موسیقی شناسی قومی. تهران: انتشارات کتابسرای نیک.
حهمهباقی، محهمهد (١٩٩٨). سهیید عهلی ئهسغهر کوردستانی. نامعلوم.
حهمهباقی، محهمهد (٢٠٠٢). میژووی موسیقای کوردی، چاپی دووهم. ههولیر: ئاراس.
خدنگیبارانی، مجتبی، و توسلی، محمدمهدی (١٣٩٥). بررسی موسیقی مذهبی بلوچستان ایران و شبه قاره با تاکید بر موسیقی قوالی و گواتی با رویکرد اتنوموزیکولوژی. کنفرانس بین المللی پژوهش در مهندسی، علوم و تکنولوژی،گرجستان. SID. https://sid.ir/paper/871261/fa
خدیوجم، حسین و دیگران (۱۳۶۷). شعر و موسیقی در ایران (مجموعه مقالات). چاپ دوم، تهران: انتشارات هیرمند.
خضری، صلاح (۱۳۹۲). بیت خوانی نماد موسیقی مکریان. گفتگو با کژوان ضیاءالدینی، هفتهنامهی سیروان، (٧٤١): ١٥.
رازقی، نادر؛ علیزاده، محمدامین؛ علینژاد، کریم (١٣٩٩). تحلیل جامعهشناختی نقش و جایگاه زنان در موسیقی مردمپسند: ارائه یک نظریه زمینهای. فصلنامه علمی جامعهشناسی فرهنگ و هنر، ٢(١)، ٢٦- ٤٧.
رهووف، سهلاح (٢٠٠٩). پولینکردنی فورم و پهیژهکانی موسیقای کوردی. سلیمانی: سهردهم.
سلیمی، هاشم (١٣٩٢). ترانه و ترانهخوانی در فرهنگ مردم کرد. تهران: سروش.
شرفکندی، عبدالرحمن (١٣٦٩). ههنبانه بورینه (فرهنگ لغت کردی-فارسی). تهران: سروش.
شوکر، روی (١٣٨٤). شناخت موسیقی مردمپسند. ترجمهی محسن الهامیان، تهران: موسسهی فرهنگی-هنری ماهور.
ضیاءالدینی، کژوان (۱۳۹۴). پیشینه موسیقی در سنندج. مقاله چاپنشده، بیجا.
ضیاءالدینی، کژوان (۱۳۹۷). مفهوم بند در موسیقی کردهای مکریان. تهران: سورهی مهر.
علیزادهخیاط، ناصر؛ حسینی آبباریکی، سیدآرمان (١٣٩٧). پژوهشی در وزن فهلویات (با تکیه بر فهلویات کردی). نشریهی ادبیات و زبانهای محلی ایران زمین، ٤ (١)، ١٠٥-٨٧.
فاطمی، ساسان (۱۳۹۳). جشن و موسیقی در فرهنگهای شهری ایرانی. تهران: موسسهی فرهنگی- هنری ماهور.
فاطمی، ساسان (١٣٩٢). پیدایش موسیقی مردم پسند در ایران. تهران: موسسهی فرهنگی- هنری ماهور.
فرازمند، پرنگ و آقامحسنی، کیوان (١٤٠٠). موسیقی دیاسپورایی کردهای ایرانی مقیم سوئد (کارکرد موسیقی درجامعه کردهای ایرانی مقیم سوئد و بررسی دگرفرهنگپذیری موسیقایی آنان). نامه هنرهای نمایشی و موسیقی، 26، ١١٢-٩٥.
فرخنیا، رحیم؛ محمدی، ابراهیم (١٣٨٩). موضوعات محوری در موسیقیشناسی قومی کردهای ایران. نشریه هنرهای نمایشی و موسیقی، 40، ٣٧-٢٧.
فهزلوللاهی، سیامهک (١٣٩٣). شارهکهم سنه(لیکورین و وینهسازی). سنندج: انتشارات شمیم سنندج.
قرهسو، مریم (۱۳۹۸). شنود موسیقی در آیین زار. نامه هنرهای نمایشی و موسیقی، ٢٤ (٢)، ٧٦-٦٧.
کیمی ین، راجر (١٣٨٠). درک و دریافت موسیقی. ترجمهی حسین یاسینی، چاپ دوم، تهران: چشمه.
مردوخکردستانی، محمد (۱۳۷۹). تاریخ مردوخ. تهران: نشر کارنگ.
مریام، آلن (١٤٠١). انسانشناسی موسیقی. ترجمهی مریم فرهسو، چاپ دوم، تهران: موسسهی فرهنگی- هنری ماهور.
مسعودیه، محمد تقی (۱۳۸۳). مبانی اتنوموزیکولوژی (موسیقی شناسی تطبیقی). چاپ دوم، تهران: انتشارات سروش.
منادی، مرتضی (۱۳۸۵). روش کیفی در علوم اجتماعی و علوم رفتاری. نشریهی روششناسی علوم انسانی، ۱۲ (٤٧)، ٩٣-٨٠.
میثمی، سیدحسین (١٣٨١). تشکیلات موسیقی دربار صفوی. فصلنامهی موسیقی ماهور، ٥ (١٧)، ٥٠-٣١.
میرزائیکوتنائی، محمد (١٤٠٠). کردستان و موسیقی (سازشناسی). تهران: پرهیب.
نصرالهپور، علیاصغر (١٣٩٦). سازآوای کردی. کرمانشاه: انتشارات دیباچه.
نظری، اشکان (١٣٩٥). بررسی فرهنگی و ساختاری موسیقی مقامی کردستان عراق، پایاننامه کارشناسی ارشد، تهران: دانشگاه هنر تهران
نظری، اشکان (١٣٩٧). بررسی مفهوم و ساختار مدال مقام در موسیقی کردستان عراق (تجزیه و تحلیل دو مقام الله ویسی و آی آی). نشریه نامه هنرهای نمایشی و موسیقی، ٩ (١٧)، ١٢٣-٩٩.
نقیبسردشتی، بهزاد (١٣٨٥). نگرشی بر سازشناسی موسیقی کردی. تهران: انتشارات توکلی.
نیکیتین، واسیلی (١٣٦٦). کرد و کردستان. ترجمهی محمد قاضی، تهران: انتشارات نیلوفر.
ویسی، هیوا (۱۳۹۸). نقدی بر تقسیمبندی شاخههای زبان کردی بر مبنای حوزه جغرافیایی. پژوهشنامه ادبیات کردی، ٥ (٨)، ١٤٠-١٢٥.
References Denzin, N. K. and Lincoln, Y. S. (ed 2005). The sage Handbook of Qualitative Research (Third Edition), Thousand Oaks: Saga Publications.
Longworth, M. D. (1907). Popular poetry of the Baloches. London.
Sacks, A. M. (2016). "A Comparative History and the Importance of Chamber Music". Capstone Projects and Master's Theses. 542.
Sicca, L. M. (2000). Chamber music and organization Theory: some Typical organizational phenomena seen under the Microscope, studiesin cault. orgs. And socs., 2000, vol. 6, pp.145-168.
Stoupa, E. P. (2019). Music in the Arab World: Performing Tarab. Centre for Mediterranean, Middle Est and Islamic Studies of the University of Pelponnese. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 540 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 266 |
||