| تعداد نشریات | 34 |
| تعداد شمارهها | 450 |
| تعداد مقالات | 4,277 |
| تعداد مشاهده مقاله | 6,418,070 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,366,693 |
مطالعه آیکونوگرافیک خیر و شر در نگاره" نبرد ایرانیان با تورانیان به کوه هماون" از شاهنامه طهماسبی | ||
| جامعه شناسی فرهنگ و هنر | ||
| مقاله 5، دوره 7، شماره 2 - شماره پیاپی 24، تیر 1404، صفحه 58-75 اصل مقاله (1.31 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/scart.2025.139609.1352 | ||
| نویسندگان | ||
| آذر باقری1؛ ناهید عبدی* 2؛ نیر طهوری3؛ سید رحمان مرتضوی4 | ||
| 1دانشجوی دکتری پژوهش هنر، گروه هنر، دانشکده جامعه و رسانه، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران | ||
| 2استادیار پژوهشکده هنر ایران، فرهنگستان هنر ایران، تهران، ایران | ||
| 3استادیار دانشکده عمران، هنر و معماری واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. | ||
| 4استادیار، گروه هنر، دانشکده جامعه و رسانه، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران | ||
| چکیده | ||
| صحنه های نبرد از موضوعات مهم نگارگری ایرانی است که اغلب در شاهنامه های مصور، تجلی یافته است. یکی از این صحنهها، برگی از شاهنامه طهماسبی به رقم عبدالعزیز، تحت عنوان" نبرد ایرانیان و تورانیان به کوه هماوَن" درقرن دهم ه.ق/ شانزدهم.م، است. از آنجا که تمام وقایع باستانی شاهنامه متأثر از تقابل راستی و ناراستی و نیروهای خیر و شر است، پژوهشگر در تلاش است، نگاره را در خصوص مفاهیم نیروهای خیر و شر، با رویکرد آیکونوگرافی به بحث و تحلیل گذارد. در این راستا هدف پژوهش، گشایش حقایقی است که به خوانش و دریافت معانی این نگاره، یاری میرساند. پژوهش حاضر در پی پاسخ به این سوال اصلی است که چه پیوند و رابطه معناداری میان نقشمایه ها و مضامین خیر و شر از ورای تصویر مزبور وجود دارد؟ روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی، با رویکرد آیکونوگرافی و منابع آن از نوع کتابخانه ای است. نتایجِ پژوهش نشان می دهد که اشعار متن این نگاره، مربوط به مرحله نبردِ ایرانیان و تورانیان در کوهسارِ منطقه کاسهرود و قبل از نبرد هماوَن است و عنوان نگاره با روایت ادبی آن تطابق ندارد. همچنین شواهد ادبی و تاریخی، گواهی می دهد که توجه به مذهب شیعه و ملی گرایی دوران صفوی، در همانندسازی داستانهای باستانی ایران با جنگهای عهد صفوی که جهاد خوانده می شد تأثیر به سزایی در مصورسازی و پیامهای تصویری این نگاره داشته است. نقشمایه های نمادینی چون بیرق های سرخ و سبز، سرخ پوشان قزلباش، کلاه حیدریِ سلحشوران ایران و نبرد همگروه ایرانیان در مقابل تورانیان، محتوای رویارویی خیر و شر را به نمایش گذاشته اند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| "خیر و شر"؛ "تورانیان"؛ "هماوَن"؛ " آیکونوگرافی" | ||
| مراجع | ||
|
منابع
آژند، یعقوب (1395). نگارگری ایرانی/ جلد اول. تهران: سمت.
آموزگار، ژاله (1399). زبان، فرهنگ و اسطوره (مجموعه مقالات). تهران: معین.
احمدینیا، محمدجواد (1393). نگارههای شاهنامه طهماسبی: از هاروارد تافرهنگستان هنر. فصلنامه نقد کتاب هنر، 1، 54-37.
اعتمادی، الهام (1396). بررسی رویکرد آیکونولوژی در مواجهه با نقاشی دوران پیشامدرن ایرانی. دوفصلنامۀ مبانی نظری هنرهای تجسمی، 2 (1)، 49-60.
اعتمادی، الهام (1400). عنوان و نقاشی ایرانی؛ خوانش آیکونوگرافیک تکنگاره دو دلداده و پیرزن مشاطه. نشریه هنرهای زیبا- هنرهای تجسمی، 85، 53-43.
ابنترکه، علی بن محمد (1378). شرح فصوص الحکم ابن عربی، جلد اول. قم: بیدار.اسماعیل پورمطلق، ابوالقاسم (1398). اسطوره، ادبیات و هنر. تهران: نشر چشمهدوستخواه، جلیل (1400). اوستا/ گزارش و پژوهش. تهران: مروارید.بهار، مهرداد (1381). از اسطوره تا تاریخ. تهران: نشر چشمه.بنونیست، امیل (1394). دین ایرانی بر پایه متنهای معتبر یونانی. ترجمه: بهمن سرکاراتی. تهران: قطره.پرایس، جون. ا (1398). فهم فلسفه/ جلد دو. ترجمه رضا علیزاده، تهران: روزنه.پیرنیا، حسن؛ اقبال آشتیانی، عباس (1382). تاریخ ایران/ از آغاز تا انقراض اسلام، از صدر اسلام تا انقراض قاجاریه. تهران: بهزاد.سهرودی، شهابالدین یحیی (1372). مجموعهی مصنفات شیخ اشراق. تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.حافظنیا، محمدرضا؛ ولیقلیزاده، علی (1386). دولت صفوی و هویت ایرانی. فصلنامه مطالعات ملی، 8 (32)،، 3-28.حسینخانی، الهام؛ امامجمعهزاده، سیدجواد (1398). تجزیه و تحلیل روابط ایران با بیگانگان در دوران کیانیان بر پایه شاهانمه فردوسی. پژوهشنامه ادب حماسی، 15 (29)، 120- 95.حسینیراد، عبدالمجید (1390). شاهکارهای نگارگری ایران. تهران: موسسه هنرهای تجسمی معاصر و موزه هنرهای معاصر تهران.حسینی شاهرودی، مرتضی؛ دارابی، کوکب (1395). پاسخهای فلسفی ملاصدرا و آگوستین به مساله شر. الهیات تطبیقی، 7 (15)، 1-14.دبیرسیاقی، سیدمحمد (1400). شاهنامه فردوسی به نثر. تهران: قطره.رستمی، فرزاد؛ خلیفه، مهدی؛ رشیدی آشجردی، مرتضی (1395). بررسی روابط ایرانیان و تورانیان به روایت شاهنامه فردوسی. مطالعه ادبیات، عرفان و فلسفه، 2 (19، 660-671.رضایی اول، مریم؛ استاجی، ابراهیم (1398). فیل و بنمایههای اسطورهای حماسی و آیینی آن در منظومههای حماسی ایران. فصلنامه ادبیات عرفانی و اسطورهشناختی، 55، 166-141.سنایی (غزنوی)، مجدودبن آدم (1397). حدیقه الحقیقه. ویراستاران: سید مهدی زرقانی؛ محمد جعفر یاحقی، تهران: سخن.شهبازی، علیرضا شاپور (1399). زندگینامه تحلیلی فردوسی. ترجمه، هایده مشایخ، تهران: هرمس.فردوسی، ابوالقاسم (1400). شاهنامه/ بر پایه چاپ مسکو/ جلد اول، تهران: هرمس.فردوسی، ابوالقاسم (1378). شاهنامه. تهران: امیرکبیر.عبدی، ناهید (1390). بررسی نقشمایههای آیکونوگرافیک از ورای شاهنامه بایسنقری و طهماسبی. نشریه کیمیای هنر، 3، 110-99.عبدی، ناهید (1391). درآمدی بر آیکونولوژی/ نظریهها و کاربردها. تهران: سخن.عفیفی، رحیم (1383). اساطیر و فرهنگ ایران. تهران: توس.فرای، ریچارد. ن (1368). میراث باستانی ایران. ترجمه، مسعود رجبنیا، تهران: انتشارات علمی و فرهنگیکاوندی کاتب، ابوالفضل (1394). جغرافیای سیاسی در شاهنامه. تهران: شرکت سهامی انتشار.کورکیان، آن. ماری؛ مرزبان، پرویز (1377). باغهای خیال. ترجمه پرویز مرزبان، تهران: فرزان.کرتیس، وستا سرخوش (1395). اسطورههای ایرانی. ترجمه: عباس مخبر، تهران: نشر مرکز.مختاریان، بهار (1395). نظریه و روش در تحلیل و تفسیر تصویر. چیدمان، 5 (14)، 24-32.ماهوان، فاطمه (1395). شاهنامهنگاری/ گذر از متن به تصویر. تهران: معین.مسکوب، شاهرخ (1399). ارمغان مور/جستاری در شاهنامه. تهران: نشر نی.مولودیآرانی، علی (1401). شمایلنگاری روایتهای شاهنامهای پیش و پس از فردوسی توسی. تهران: خاموش.میرزایی (جوانشیر)، فرجالله (1397). حماسه داد. تهران: جام.نصری، امیر (1398). رویکرد شمایلنگاری و شمایلشناسی در مطالعات هنری. نشریه رشد آموزش هنر، 23، 64- 56 .هال، جیمز (1390). فرهنگ نگارهای نمادها در هنر شرق و غرب، ترجمه، رقیه بهزادی، تهران: فرهنگ معاصر.هینلز، جان (1382). شناخت اساطیر ایران. ترجمه، ژاله آموزگار، احمد تفضلی، تهران: نشر چشمه.یاحقی، محمد جعفر (1398). فرهنگ اساطیر و داستان وارهها در ادبیات فارسی. تهران: فرهنگ معاصر.یعقوبزاده، آزاده؛ عبدالهی، ابوافضل؛ عباسزاده، محمد؛ میرزایی، عبدالله؛ صدقی، ناصر (1400). هنر درباری و خشونت نمادین (مورد مطالعه: قالی عصر صفوی). جامعهشناسی فرهنگ و هنر، 3 (29)، 101-78 . | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 459 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 384 |
||