پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 34 |
| تعداد شماره‌ها | 454 |
| تعداد مقالات | 4,324 |
| تعداد مشاهده مقاله | 6,587,966 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,471,742 |
بررسی تطبیقی تعهد دینی در اشعار حافظ ابراهیم و محمدتقی بهار | ||
| مطالعات ادب اسلامی | ||
| دوره 4، شماره 3 - شماره پیاپی 10، اسفند 1404، صفحه 29-53 اصل مقاله (771.04 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/jilr.2025.143194.1240 | ||
| نویسندگان | ||
| برزو نظری1؛ فرهاد دیوسالار* 2؛ حسن شوندی3؛ شهرزاد شیدا3 | ||
| 1دانشجوی دکتری گروه ادبیات عرب، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران | ||
| 2دانشیار گروه ادبیات عرب، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران | ||
| 3استادیار گروه ادبیات عرب، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران | ||
| چکیده | ||
| هدف این پژوهش، تحلیل ساختار جهان‌بینی دینی و مؤلفه‌های تعهد دینی در گزیده‌ای از اشعار دو شاعر معاصر، ملک‌الشعرای بهار (شاعر ایرانی) و حافظ ابراهیم (شاعر مصری) است. بر اساس تحلیل مضمون متون منتخب، چهار محور اصلی شناسایی شده است: ۱) معجزه زنده کردن مردگان به دست حضرت عیسی(ع)، ۲) یاد مرگ و تأمل در سرانجام انسان، ۳) دینداری و التزام عملی به آموزه‌های اسلامی، و ۴) نقش برکات دینی در اصلاح فرد و جامعه. روش پژوهش توصیفی–تحلیلی و کیفی است؛ بدین‌صورت که ابتدا نمونه‌های شاخصی از غزل و قصیده در دیوان دو شاعر استخراج و با تمرکز بر تحلیل مضمون، فرکانس، و نحوه بروز هر مضمون در ساختار بلاغی و استدلالی شعر بررسی شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهند که در مقایسه اشعار ملک‌الشعرای بهار و حافظ ابراهیم، هر دو شاعر با بهره‌گیری از مؤلفه‌هایی چون یاد مرگ به‌عنوان تلنگری برای تأمل در کوتاهی حیات، روایت بازگشت به زندگی از طریق معجزه حضرت عیسی(ع)، اعتراف به ناتوانی عقل بشری در درک تمامیت قدرت الهی، و تکیه بر آموزه‌های دینی، ساختاری فکری و احساسی مشترک را می‌سازند. با این حال، ملک‌الشعرای بهار در پرداختن به مرگ و رستاخیز بیشتر بر جنبه فردی و عرفانی تأکید دارد و از آن برای دعوت به خودسازی و جست‌وجوی حضور الهی بهره می‌برد، در حالی‌که حافظ ابراهیم، یاد مرگ و امید به معاد را به‌مثابه انگیزه‌ای برای مبارزه در راه عدالت اجتماعی و رستگاری جمعی مطرح می‌سازد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| ادبیات متعهد؛ تعهد دینی؛ شعر معاصر؛ حافظ ابراهیم؛ محمدتقی بهار | ||
| مراجع | ||
|
ابوحاقه، أ. (۱۹۷۹). الالتزام فی الشعر العربی. بیروت: دارالعلم الملایین.
آلبوغبیش، ع. (۱۳۹۹). مکتب نقدبنیاد در مطالعات ادبیات تطبیقی؛ مبانی نظری و الگوهای روش‌شناختی. ادبیات پارسی معاصر، ۱۰(۱)، ۴۱-۶۵.
براده، م. (۲۰۰۱). تحولات مفهوم الالتزام فی الأدب العربی الحدیث. بیروت: دارالفکر.
بهار، م.ت. (ملک‌الشعراء). (۱۳۸۱). دیوان اشعار (چاپ اول). تهران: انتشارات علم.
بهتاش، ا. و الهامی، ف. (۱۳۹۸). بررسی تطبیقی ظهور شعر عارفانه در ایران و انگلستان. مجله مطالعات ایرانی، ۱۸(۳۶-۳۷)
البهنسی، ع. (۱۳۸۵). هنر اسلامی (محمودپورآقاسی، م.، مترجم؛ چاپ اول). تهران: مهر.
جاحظ، ع. ب. ب. (۱۴۲۰ق). البیان والتبیین (ج. ۱). بیروت: مکتبة العصریة.
حافظ ابراهیم، م. (بی‌تا). دیوان اشعار.
حسینی، ح. (۱۳۸۵). براده‌ها (چاپ اول). تهران: سوره مهر.
حکیمی، م.ر. (۱۳۷۳). شعر و آفاق تعهد: افسوس بی‌سخن (یادنامه مهرداد اوستا). تهران: حوزه هنری.
الخطیب، ی. (۱۹۶۸). دیوان الوطن المحتّل. دمشق: دارفلسطین.
دانش‌پژوه، م. و شیردل، ح. (۱۴۰۲). مطالعه تطبیقی جلوه‌های تعهد دینی و سیاسی در «سرود سپیده» حمید سبزواری و دیوان مصطفی جمال‌الدین. مطالعات بین‌رشته‌ای در مطالعات اسلامی، ۱(۵)، ۱۱۵-۱۴۲.
رحیمیان، س. و جباره‌ناصرو، م. (۱۳۸۷). بررسی تطبیقی برخی از مسائل مرتبط با ایمان از دیدگاه مولانا و کی‌یِرکگُور. شیراز: دانشگاه شیراز، دانشکده الهیات و معارف اسلامی.
رزمجو، ح. (۱۳۶۶). شعر کهن فارسی در ترازوی نقد اخلاق اسلامی (جلد ۲). مشهد: مؤسسه چاپ و انتشارات آستان قدس رضوی.
رفیعی، ب. و رضایی، ر. (۱۳۹۲). اندیشه دینی در اشعار ملک‌الشعرای بهار و احمد صافی‌النجفی. مطالعات ادبیات تطبیقی، ۷(۲۵)، ۴۹-۷۱.
زرکلی، خ. د. (۱۹۶۹). الأعلام. بیروت: دارالعلم للملایین.
صفارزاده، ط. (۱۳۶۵). مردان منحنی (چاپ اول). شیراز: انتشارات توحید.
عبدالباقی، ف. (۱۹۵۵). المعجم المفهرس لألفاظ الحدیث النبوی (ج. ۳). لندن: مطبعة بریل.
عید، ر. (۱۹۸۸). فلسفه الالتزام فی النقد الادبی. الاسکندریه: منشأة المعارف.
غنیمی هلال، م. (۱۹۹۷). قضایا معاصره فی الأدب والنقد. القاهره: دارالنهضة.
فرحانی، م. (۱۴۰۳). بررسی تطبیقی جلوه‌های میراث دینی در شعر قیصر امین‌پور و فائز حضور. فصلنامه پژوهش‌های ادبیات تطبیقی، ۱۲(۲)، ۱۵۹-۱۸۷.
قطب، م. (۱۹۸۳). فلسفه الالتزام فی النقد الادبی. الاسکندریه: منشأة المعارف.
کاشانی، س. (۱۳۷۳). عقاب ستیغ ادب: افسوس بی‌سخن (جلد ۱؛ چاپ اول). تهران: حوزه هنری.
کیلانی، ن. (۱۹۸۷). الاسلامیة والمذاهب الادبیة. بیروت: [بدون ناشر].
مکاریک، ا. (۱۳۸۵). دانشنامه نظریه‌های ادبی معاصر (مهران مهاجر، م.، مترجم؛ چاپ دوم). تهران: آگه.
موسوی‌گرمارودی، ع. (۱۳۸۳). صدای سبز (چاپ اول). تهران: انتشارات پریان.
الندوی، م. ر. ح. ا. (۱۹۸۵). الأدب الاسلامی و صلته بالحیاة (ط ۱). بیروت: مؤسسه الرسالة.
نظری‌منظم، ه. (۱۳۸۹). ادبیات تطبیقی: تعریف و زمینه‌های پژوهش. ادبیات تطبیقی، ۱(۲) | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 495 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 230 |
||