پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 34 |
| تعداد شماره‌ها | 454 |
| تعداد مقالات | 4,324 |
| تعداد مشاهده مقاله | 6,589,391 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,472,726 |
تحلیل اثرگذاری آیات قرآن بر سبک شناسی و ساختار محتوایی اشعار یحیی سماوی | ||
| مطالعات ادب اسلامی | ||
| دوره 5، شماره 1 - شماره پیاپی 11، خرداد 1405، صفحه 83-101 اصل مقاله (738.29 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/jilr.2025.143074.1236 | ||
| نویسندگان | ||
| نسرین باقرزاده فسقندیس* 1؛ صادق هاشمی امجد2؛ مینا شمخی3 | ||
| 1استادیار و هیئت علمی گروه آموزش عربی دانشگاه فرهنگیان، تهران ، ایران | ||
| 2دانش آموخته دکترای زبان وادبیات عربی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران | ||
| 3استاد، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران | ||
| چکیده | ||
| هدف: سبک‌شناسی از رهیافت‌های نوین نقد ادبی است که با بررسی ساختار متن و تحلیل عناصر زبانی، فکری و ادبی آن، به کشف لایه‌های زیباشناختی، عاطفی و معنایی اثر می‌پردازد. از جمله عناصر مؤثر در غنا و زیبایی آثار ادبی، بهره‌گیری از الفاظ، مفاهیم و مضامین آیات قرآن کریم است. از آنجا که سماوی، شاعر معاصر عرب، در بسیاری از سروده‌های خود از آموزه‌ها و تعبیرات قرآنی تأثیر پذیرفته، پژوهش حاضر با هدف واکاوی بازتاب الفاظ و مفاهیم قرآنی در اشعار وی و تبیین نقش آن‌ها در تزیین کلام و تعمیق محتوای شعری انجام شده است. روش پژوهش: این پژوهش با تکیه بر روش توصیفی ـ تحلیلی انجام شده است. بدین منظور، آن دسته از اشعار سماوی که دارای صبغه و رنگ‌مایه قرآنی هستند، انتخاب و در سه سطح سبک‌شناسی زبانی، فکری و ادبی بررسی شده‌اند. در این رویکرد، چگونگی حضور واژگان، مفاهیم، تصاویر و مضامین قرآنی در ساختار شعر شاعر تحلیل شده است. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که سماوی زبان شعری خود را متناسب با اندیشه‌ها و اهداف تربیتی، اخلاقی و دینی خویش سامان داده است. وی برای بیان مفاهیم مورد نظر خود، از الفاظ و معانی قرآن کریم بهره می‌گیرد و از طریق پیوند میان زبان شعر و مفاهیم وحیانی، پیام‌های فکری و عاطفی خود را به مخاطب منتقل می‌سازد. همچنین کاربرد عناصر قرآنی در شعر او موجب تقویت جنبه‌های معنایی، ادبی و زیباشناختی سروده‌هایش شده است. نتیجه‌گیری: بر اساس نتایج پژوهش، انس و الفت سماوی با قرآن کریم و متون دینی، در شکل‌گیری زبان، اندیشه و ساختار ادبی اشعار او نقش اساسی داشته است. بازتاب آیات و مفاهیم قرآنی در شعر وی نه تنها به تزیین کلام و غنای ادبی اثر انجامیده، بلکه زمینه انتقال پیام‌های اخلاقی، تربیتی و دینی را نیز فراهم کرده است. از این رو، اشعار سماوی را می‌توان نمونه‌ای برجسته از پیوند میان شعر معاصر عرب و میراث قرآنی دانست. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| سبک‌شناسی؛ شعر معاصر عرب؛ سماوی؛ بینامتنیت قرآنی؛ مفاهیم قرآنی | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم
جیرو، بییر. (1994). الأسلوبیّة (الطّبعة الثالثة؛ مُنذر عیّاشی، مترجم). مرکز الأنماط الحضاری.
خطیبی، حسین. (1374ش). فن نثر در ادب فارسی. سخن.
درویش، أحمد. (1984). الأسلوب والأسلوبیّة: مَدخل فی المُصطلح وحُقول البحث ومناهجُهُ. مجلّة فصول، 5(1).
دهخدا، علی اکبر. (1341ش). فرهنگ دهخدا. دانشگاه تهران.
راستگو، سید محمد. (1383ش). تجلی قرآن و حدیث در شعر فارسی. سمت.
سلیمان، محمّد. (2007). ظواهر أسلوبیّة فی شعر ممدوح عدوان. منشورات البارودی.
السماوی، یحیی عباس. (1997). هذه خیمتی فأین الوطن (الطبعة الأولی). استرالیا.
السماوی، یحیی عباس. (2008الف). البکاء علی کتف الوطن (الطبعة الأولی). مؤسسة المثقّف العربی.
السماوی، یحیی عباس. (2008ب). مسبحة من خرز الکلمات (الطبعة الأولی). دار التکوین.
السماوی، یحیی عباس. (2009). شاهدة قبر من رخام الکلمات (الطبعة الأولی). دار التکوین.
السماوی، یحیی عباس. (2010). لماذا تأخّرت دهرًا (الطبعة الأولی). دار الینابیع.
السماوی، یحیی عباس. (2012الف). تعالی لأبحث فیک عنّی (الطبعة الأولی). مؤسسة المثقّف العربی.
السماوی، یحیی عباس. (2012ب). منادیل من حریر الکلمات (الطبعة الأولی). مؤسسة المثقّف العربی.
السماوی، یحیی عباس. (2019). نهر بثلاث ضفاف (الطبعة الأولی). مؤسسة المثقّف العربی.
السماوی، یحیی عباس. (2020). ملحمة التکِتکِ (الطبعة الأولی). دار الکتب والوثائق.
الشایب، أحمد. (1991). الأسلوب: دراسة بلاغیة تحلیلیة لأصول الأسالیب البلاغیة (الطبعة الثامنة). مکتبة النهضة الغربیة.
شمیسا، سیروس. (1375ش). کلّیّات سبک‌شناسی (چاپ چهارم). فردوس.
شمیسا، سیروس. (1382ش). کلیات سبک‌شناسی. میترا.
الصباغ، رمضان. (2001). فی نقد الشعر العربی المعاصر: دراسة جمالیة. دار الوفاء للنشر.
عباس، حسن. (1998). خصائص الحروف العربیة (الطبعة الأولی). منشورات دار اتّحاد کتّاب العرب.
فضل، صلاح. (1992). بلاغة الخطاب وعلم النّصّ. المجلس الوطنی للثّقافة والفنون والآداب.
الکوّاز، محمّد کریم. (1386ش). الأسلوب فی الإعجاز البلاغی للقرآن الکریم: سبک‌شناسی اعجاز بلاغی قرآن کریم (سیّد حسین سیّدی، مترجم). سخن.
مجاهد، عبدالکریم. (2005). علم اللِّسان العربی: فقه اللّغة العربیّة. دار أسامة.
مصلوب، احمد. (2002). فی المصطلح النقدی. منشورات المجمع العلمی.
یقطین، سعید. (1989). تحلیل الخطاب الرِّوائِی. المرکز الثّقافی العربی. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 493 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 227 |
||