پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 34 |
| تعداد شمارهها | 450 |
| تعداد مقالات | 4,277 |
| تعداد مشاهده مقاله | 6,418,067 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,366,687 |
بازنمایی نقش فرشته در پردههای نقاشی قهوه خانه ای و نگارگری معاصر | ||
| جامعه شناسی فرهنگ و هنر | ||
| مقاله 9، دوره 7، شماره 2 - شماره پیاپی 24، تیر 1404، صفحه 126-144 اصل مقاله (1.61 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/scart.2025.141299.1527 | ||
| نویسندگان | ||
| رامک رهبر1؛ حسین اردلانی* 2 | ||
| 1دانشجوی دکترا تاریخ تطبیقی و تحلیلی هنر اسلامی ،واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران | ||
| 2استادیار، گروه فلسفه هنر، دانشکده هنر و معماری، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران | ||
| چکیده | ||
| پژوهش حاضر به تحلیل تأثیر مولفههای دینی بر بازنمایی نقش فرشته در نقاشی قهوه خانه ای و نگارگری دوران معاصر در ایران میپردازد. ضرورت پرداختن به این موضوع از اهمیت نمادگرایی به عنوان یکی از موثرترین ابزارهای انتقال معنا نشأت می گیرد که همواره مورد توجه هنرمندان اسلامی بوده است. در عرف عام جوامع اسلامی، فرشتگان موجوداتی تخیلی هستند که در ادبیات، افسانه ها و داستانهای ملی و مذهبی مردمان این جوامع به انحا مختلف بازنمایی شده اند. از این رو تصاویر و نقاشی های فرشتگان حاوی رمزگان و دلالتهایی اند که معرف شیوه های اندیشیدن آدمیان در برهه های متفاوت در باب موجودات آسمانی هستند. پژوهش حاضر در صدد است گونه های مختلف تصاویر فرشتگان در نقاشی های قهوه خانه ای و نیز در نگارگری ایرانی در دوران معاصر را با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی مطالعه کند. میدان مطالعه مشتمل است بر پردههای نقاشی قهوهخانهای مربوط به دوره قاجار و پهلوی اول موجود در موزهها و نیز آثار نگارگری معاصر که نقش فرشته را بازنمایی کردهاند. انتخاب این آثار بر مبنای سه ملاک «حضور آشکار یا نمادین نقش فرشته در اثر»، «اصالت اثر» و «تنوع زمانی و مکانی برای پوشش دگرگونیهای تاریخی ـ فرهنگی» انجام گرفته است. نتایج پژوهش نشان میدهد که به لحاظ ظاهری، فرشته های اسلامی نمایی انسان گونه، واقعگرا و با خصوصیاتی معمول دارند اما هنرمند، جز در دوره هایی خاص، برای آنان جنسیت قائل نشده است. فرشته ها از این حیث در هاله ای مقدس بازنمود یافته اند. فرشتگان نمایی از درون انسان را به نمایش می گذارند و انسان را در جدال با نفس خویش یاری میکنند. در برخی آثار، فرشته ها در نقش فرشته عدالت اکثرا با چشمانی بسته و شمشیر به دست نمایانده شده و همیشه در حال نبرد با نیروی شر می باشند، اما در برخی آثار نیز آنان به صورت زنان جوانی نمایش داده شدهاند. نتایج همچنین حکایت از آن دارد که با وجود تقدس فرشته و جایگاه آن در تمامی ادیان، بازنمایی نقش فرشته در جهان بینی اسلامی متناسب با فضای حاکم و نیز رویکردهای هنری هر دوره دچار تحول شده است و به تدریج جنبه قدسی فرشته کمرنگ شده و وجوه مادی و انسانی آن برجسته شده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مولفههای دینی؛ بازنمایی؛ فرشته؛ نقاشی؛ معاصر | ||
| مراجع | ||
|
منابع
بلوکباشی، علی (1380). شمایی تمایلنگاری در حوزه هنرهای عامه ایران. کتاب ماه هنر 31(32)، 7-3.
پرتوی، پروین (1386). تحلیل کیفی در مطالعات هنری با تأکید بر شیوههای گردآوری دادهها، تحلیل محتوا و تجزیه و تحلیل تطبیقی. نشریۀ پژوهشنامۀ فرهنگستان هنر، 3 (1)، 1-18.
حسامی، حمیدرضا؛ شیخی، علیرضا (1401). سیر تحول دیونگاری در نگارگری ایرانی با تأکید بر شاهنامهمگاری از دورۀ ایلخانی تا پایان دورۀ قاجار. نگره، 17 (64)، 105-125.
حسینآبادی، زهرا؛ محمدپور، مرضیه (1395). بررسی تأثیر نقّاشیهای قهوهخانهای با موضوعات مذهبی بر روی باورهای عامه مردم. مجله جلوه هنر. 5(16)، 98-82.
حکیم، اعظم؛ دادور، ابولقاسم (1397). مطالعه تطبیقی روایتپردازی دینی در نقاشیهای قهوهخانهای و گوتیک. فصلنامه نگره، 47(13)، 109-94.
خانسالار، زهرا (1386). تصویرنگاری در هنر عامیانه (خیالی نگاری). فرهنگ مردم، 21(22)، 63-55.
خزعلی، مرضیه (1387). بررسی ماهیت فرشتگان از دیدگاه ادیان الاهی. فصلنامه اندیشه نوین دینی، 4(12)، 184-153.
داعی الاسلام، محمدعلی (1364). فرهنگ نظام. تهران: شرکت دانش.
رجالی تهرانی، علیرضا (1378). فرشتگان. قم: نشر دفتر تبلیغات اسلامی.
شایگان، داریوش (1384). هانری کربن: آفاق تفکر معنوی اسلام ایرانی. ترجمه باقر پرهام. تهران: فرزان.
شصتی، شهره؛ پشتونیزاده، آزاده (1401). مطالعۀ تطبیقی مفهوم نقش فرشته در آثار حجت امانی بهمثابه هنر معاصر و نگارخانههای دورۀ قاجار. باغ نظر، 19 (108)، 17-28.
شیخی، علیرضا و قرائی، نسیم (1395). تحلیل بصری عنصر فرشته در آثار استاد محمود فرشچیان. فصلنامه نگارینه هنر اسلامی، 10(9)، ص16-4.
قرائی، نسیم (1394). تحلیل بصری عنصر فرشته در نقاشی دوره اسلامی در ایران. پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه عالی فردوس.
قزوینی، محمدبن زکریا (1390). عجایب المخلوقات و غرایب الموجودات. قم: مجمع ذخائر اسلامی.
کامرانی، بهنام (1385). تبارشناسی فرشته در نقاشی ایران. کتاب ماه هنر، 69-52.
کفشچیان مقدم، اصغر؛ یاحقی، مریم (1390). بررسی عناصر نمادین در نگارگری ایران. باغ نظر، 19(7)،76-65.
کلبادینژاد، فائزه (1391). حقیقت فرشتگان. جهان نیوز آنلاین.
کوپر، ژان سی (1379). فرهنگ مصور نمادهای سنتی. ترجمه ملیحه کرباسیان، تهران: فرشاد.
مهرنیا، سیدمحمد؛ گروسی، زینب (1401). تحلیلی بر عناصر روایی در نقاشی های مذهبی ـ قهوهخانهای. نشریه تخصصی هنرهای کاربردی، 2(3)، 104-89.
نصراللهزاده، سیروس؛ نباتی مظلومی، یاسمن (1395). پیشینة تاریخی ایزدبانو نیکه/ فرشتة بالدار: تداوم یک بنمایه از اشکانیان تا قاجار. فصلنامه پژوهشهای علوم تاریخی، 8(2)، 134-115.
نورمن، کی. دنزین؛ ایوناس، لینکلن (1403). کتاب راهنمای پژوهش کیفی. ترجمه عبدالله گیویان و محمد سرویزرگر، تهران: شرکت دانشپژوهان نوآور رسانیوم.
هال، استوارت (1403). معنا، فرهنگ و زندگی اجتماعی. ترجمۀ احمد گلمحمدی، تهران: نشر نی.
هال، جیمز (1380). فرهنگ نگارهای نمادها در هنر شرق و غرب. ترجمه رقیه بهزادی، تهران: فرهنگ معاصر.
یاحقی، محمد جعفر (1386). فرهنگ اساطیر و اشارات داستانی. تهران: سروش.
References Dissanayake, E. (2008). Art and Intimacy: How the Arts Began. University of Washington Press. Elkins, J. (2017). Is Art History Global? Routledge. Kuspit, D. (2011). The End of Art. Cambridge University Press. Griffiths, J., & Hanna, A. (Eds.). (2020). Architectural Space and the Imagination: Houses in Literature and Art from Classical to Contemporary. Palgrave Macmillan. Simpson, M. S. (2008). Mostly modern miniatures: Classical Persian painting in the early twentieth century. In Muqarnas, Volume 25 (pp. 359-396). Brill. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 528 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 334 |
||