پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 34 |
| تعداد شماره‌ها | 454 |
| تعداد مقالات | 4,324 |
| تعداد مشاهده مقاله | 6,589,398 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,472,729 |
واکاوی عربی بودن متن قرآن در دیدگاه شافعی | ||
| مطالعات ادب اسلامی | ||
| دوره 5، شماره 1 - شماره پیاپی 11، خرداد 1405، صفحه 161-178 اصل مقاله (666.12 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/jilr.2025.142241.1206 | ||
| نویسندگان | ||
| سالم افسری* 1؛ علی صارمی2؛ عثمان یوسفی3 | ||
| 1گروه فقه و حقوق شافعی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران | ||
| 2مدیر مرکز تخصصی علوم اسلامی امام شافعی، سنندج، ایران | ||
| 3استادیار، گروه، تاریخ اسلام، دانشکده قرآن و حدیث، واحد سنتدج، دانـشگاه بین‌المللى مذاهب اسلامى، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| هدف: قرآن کریم به‌عنوان برجسته‌ترین کتاب آسمانی، همواره موضوع پژوهش‌های گسترده‌ای در حوزه‌های زبانی، تفسیری و کلامی بوده است. یکی از مسائل مهم در مطالعات قرآنی، چرایی نزول قرآن به زبان عربی و نسبت آن با مسئله تحدی و همتاطلبی است. پژوهش حاضر با تمرکز بر دیدگاه شافعی، به بررسی مفهوم عربی بودن قرآن و نقش زبان عربی در فهم صحیح آیات و استنباط احکام قرآنی می‌پردازد. روش پژوهش: این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی انجام شده و بر پایه بررسی دیدگاه‌های شافعی درباره زبان قرآن، ماهیت الفاظ قرآنی و جایگاه زبان عربی در تفسیر و استنباط احکام سامان یافته است. در این راستا، دیدگاه شافعی درباره جامعیت قرآن، وضوح بیان قرآنی و ضرورت فهم قواعد و اسلوب‌های زبان عربی مورد تحلیل قرار گرفته است. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که از دیدگاه شافعی، قرآن کریم کلام الهی و برخوردار از شمولیت و جامعیت است؛ ازاین‌رو باید با روشن‌ترین شیوه برای قوم عرب بیان شده باشد تا هیچ‌گونه ابهامی در فهم آن باقی نماند. بر اساس این دیدگاه، در قرآن واژه‌ای غیرعربی به کار نرفته و فهم درست مفاهیم قرآنی تنها از مسیر آشنایی دقیق با زبان، لغت، اسلوب‌ها و شیوه‌های بیانی عربی امکان‌پذیر است. عربی بودن قرآن در این نگاه، به معنای نزول آن با الفاظ عربی همراه با وضوح و روشنی معناست. نتایج: نتیجه پژوهش بیانگر آن است که در اندیشه شافعی، زبان عربی نه‌تنها ابزار انتقال مفاهیم قرآن، بلکه مبنای اصلی فهم، تفسیر و استنباط احکام از آیات الهی است. از آنجا که قرآن بر اساس قواعد و قوانین زبان عربی نازل شده و در بیان و تفهیم مطالب از شیوه‌های این زبان پیروی کرده است، هرگونه برداشت تفسیری یا فقهی از قرآن باید بر پایه شناخت ساختارها، قواعد و ظرفیت‌های معنایی زبان عربی صورت گیرد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| زبان عربی قرآن؛ دیدگاه شافعی؛ فهم قرآن؛ استنباط احکام؛ الفاظ قرآنی | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم
ابن فارس، أبوالحسین أحمد بن فارس بن زکریا القزوینی الرازی. (1997م/1418هـ). الصاحبی فی فقه اللغة العربیة ومسائلها وسنن العرب فی کلامها (الطبعة الأولى). دار الکتب العلمیة.
ابن‌الأنباری، أبوالبرکات. (1362ش). البیان فی غریب إعراب القرآن. انتشارات الهجرة.
ابن‌السمعانی، منصور بن محمد المروزی. (1418هـ). قواطع الأدلة فی الأصول (الطبعة الأولى؛ محمد حسن إسماعیل الشافعی، محقق). دار الکتب العلمیة.
ابن‌القیم، محمد بن أبی بکر بن أیوب بن سعد شمس‌الدین الجوزیة. (1411هـ). إعلام الموقعین عن رب العالمین (الطبعة الأولى؛ محمد عبدالسلام إبراهیم، محقق). دار الکتب العلمیة.
ابن‌تیمیه، تقی‌الدین أبوالعباس أحمد بن عبدالحلیم الحرانی الحنبلی. (1419هـ). اقتضاء الصراط المستقیم لمخالفة أصحاب الجحیم (الطبعة السابعة؛ ناصر عبدالکریم العقل، محقق). دار عالم الکتب.
ابن‌جنی، عثمان أبوالفتح. (1952). الخصائص. مطبعة دار الکتب المصریة.
ابن‌فارس، أحمد. (1963). الصاحبی فی فقه اللغة وسنن العرب وکلامها. مؤسسة بدران للطباعة والنشر.
أبو زید، نصر حامد. (2014). مفهوم النص: دراسة فی علوم القرآن (الطبعة الأولى). المرکز الثقافی العربی.
أبوزهره، محمد. (1367). الشافعی: حیاته وعصره وآراؤه (الطبعة الثالثة). دار الفکر العربی.
أبوزهره، محمد. (بی‌تا). تاریخ المذاهب الإسلامیة فی السیاسة والعقائد وتاریخ المذاهب الفقهیة. دار الفکر العربی.
أرکون، محمد. (1991). من الاجتهاد إلى نقد العقل الإسلامی (هاشم صالح، معرّب؛ الطبعة الأولى). دار الساقی.
أزهری، أبومنصور محمد بن أحمد بن الأزهر الهروی. (1399هـ). الزاهر فی غریب ألفاظ الشافعی (محمد جبر الألفی، محقق). وزارة الأوقاف والشؤون الإسلامیة.
إسلامبولی، سامر. (2018م/1438هـ). علمیة اللسان العربی وعالمیته: تأسیس نظریة دلالة الأصوات العربیة فیزیائیاً للوصول إلى قاموس صوتی (الطبعة الأولى). مرکز لیفانت للدراسات الثقافیة والنشر.
اصفهانی، أبوالقاسم الحسین بن محمد، معروف به راغب. (1412هـ). المفردات فی غریب القرآن (الطبعة الأولى؛ صفوان عدنان الداودی، محقق). دار القلم.
جابری، محمد عابد. (1994). تکوین العقل العربی. مرکز دراسات الوحدة العربیة.
جبری، عبدالله عبدالناصر. (2007م/1428هـ). لهجات العرب فی القرآن الکریم: دراسة استقرائیة تحلیلیة (الطبعة الأولى). دار الکتب العلمیة.
جفری، آرتور. (1372ش). واژه‌های دخیل در قرآن (فریدون بدره‌ای، مترجم). انتشارات توس.
جوالیقی، أبومنصور. (1961). المعرّب من الکلام الأعجمی على حروف المعجم (أحمد محمد شاکر، محقق). دار الکتب المصریة.
خشیم، علی فهمی. (1997م/1417هـ). هل فی القرآن أعجمی؟ نظرة جدیدة إلى موضوع قدیم (الطبعة الأولى). دار الشرق الأوسط.
خلاف، عبدالوهاب. (بی‌تا). علم أصول الفقه. مکتبة الدعوة، شباب الأزهر.
راجحی، عبده. (1972). فقه اللغة فی الکتب العربیة. دار النهضة العربیة.
الرافعی، مصطفى صادق بن عبدالرزاق بن سعید بن أحمد بن عبدالقادر. (2005م/1425هـ). إعجاز القرآن والبلاغة النبویة (الطبعة الثامنة). دار الکتاب العربی.
الزحیلی، محمد مصطفى. (2006). الوجیز فی أصول الفقه الإسلامی (الطبعة الثانیة). دار الخیر للطباعة والنشر والتوزیع.
زرکشی، بدرالدین محمد بن بهادر. (1376هـ). البرهان فی علوم القرآن (الطبعة الأولى؛ محمد أبوالفضل إبراهیم، محقق). دار إحیاء الکتب العربیة.
زرکشی، بدرالدین محمد بن بهادر. (1992). البحر المحیط فی أصول الفقه (الطبعة الثانیة). وزارة الأوقاف والشؤون الدینیة.
سیوطی، جلال‌الدین. (1999). الإتقان فی علوم القرآن. دار الفکر.
سیوطی، جلال‌الدین. (بی‌تا). المزهر فی علوم اللغة وأنواعها. دار الفکر.
شاطبی، أبواسحاق. (1417هـ). الموافقات فی أصول الشریعة (أبوعبیدة مشهور بن حسن سلمان، محقق). دار المعرفة.
شافعی، أبوعبدالله محمد بن إدریس. (1357هـ). الرسالة (الطبعة الأولى؛ محمود مطرجی، محقق). دار الفکر.
شافعی، أبوعبدالله محمد بن إدریس. (1410هـ). الأم. دار المعرفة.
صالح، صبحی. (1970). دراسات فی فقه اللغة. دار العلم للملایین.
صبحی، أحمد محمود. (1402هـ). فی علم أصول الفقه. دار النهضة العربیة.
عبدالتواب، رمضان. (1376هـ). مباحثی در فقه اللغة و زبان‌شناسی عربی (حمید مشایخی، مترجم). بی‌نا.
عبدالتواب، رمضان. (1999م/1420هـ). فصول فی فقه العربیة (الطبعة الأولى). مکتبة الخانجی.
علی، جواد. (2001م/1422هـ). المفصل فی تاریخ العرب قبل الإسلام (الطبعة الرابعة). دار الساقی.
مرداوی، علاءالدین أبوالحسن علی بن سلیمان. (1421هـ). التحبیر شرح التحریر فی أصول الفقه (الطبعة الأولى؛ عبدالرحمن الجبرین و عوض القرنی، محققان). مکتبة الرشد. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 479 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 210 |
||