پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 34 |
| تعداد شمارهها | 450 |
| تعداد مقالات | 4,277 |
| تعداد مشاهده مقاله | 6,419,072 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,367,403 |
بازنمایی باورهای دینی حاکم در نقوش و دستنوشتههای منسوجات در دو دوره صفوی و سلجوقی | ||
| جامعه شناسی فرهنگ و هنر | ||
| مقاله 10، دوره 7، شماره 4 - شماره پیاپی 26، دی 1404، صفحه 137-151 اصل مقاله (1.43 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/scart.2025.141215.1518 | ||
| نویسندگان | ||
| فرناز محمدپور کنزق1؛ رامونا محمدی* 2؛ محمد خراسانی زاده3 | ||
| 1کارشناسی ارشد، موسسه دانشگاه معماری و هنر پارس، تهران، ایران | ||
| 2استادیار، گروه تاریخ تطبیقی و تحلیلی هنر اسلامی، دانشکده هنر، تهران، ایران | ||
| 3استادیار گروه هنر اسلامی، دانشکده هنر، دانشگاه شاهد، تهران، جمهوری اسلامی ایران. | ||
| چکیده | ||
| سبک های هنری در جوامع اسلامی به رغم داشتن شباهت های بسیار، بسته به شیوه های حکمرانی در ادوار مختلف تاریخی، تفاوتهای بسیاری نیز با هم دارند. دست نوشت های منسوجات از جمله هنرهایی اند که این تفاوت ها را در هویت و کیفیت خود بازنمایی می کنند. پرسش اصلی پژوهش حاضر این است که چه ارتباطی بین نقوش و خطوط دستبافتهها با باورهای دینی حاکم یک دوره وجود دارد. برای مطالعه این مسئله دو دوره صفوی و سلجوقی به عنوان نمونه انتخاب شده است؟ هدف، بررسی وجوه اشتراک و افتراق خطنوشته و نقوش پارچههای عصر صفوی و سلجوقی است که به روشی توصیفی- تحلیلی و با رویکرد تطبیقی انجام شده است. نتاﻳﺞ ﺗﺤﻘﻴﻖ نشان می دهد که استفاده از خط و نقوش در پارچههای این دو دوره متفاوت بوده و ارتباط مستقیمی با باورهای دینی داشته است. به علاوه، باورهای مذهبی (شیعه و سنی) نیز در نقوش و مضامین پارچهها متبلور شده است، به طوری که میان این دو منسوج از لحاظ استفاده از نقوش، خطوط و دعاها و نیز کاربرد نقوش انسانی تفاوتهایی بارز دیده میشود. پارچههای دوران سلجوقی نقوش حیوانی، گیاهان، هندسی و خطنوشتههای عربی (کوفی) را برخود دارند، اما در دوران صفویه با توجه به حضور بافنده - نگارگر و تغییر باورها و اعتقادات مذهبی، اهمیت استفاده از نقوش انسانی و خطوط فارسی(نستعلیق) را در کنار سایر نقوش شاهد هستیم. | ||
| کلیدواژهها | ||
| پارچه؛ خطنوشته؛ نقوش؛ دوران سلجوقی؛ دوران صفوی | ||
| مراجع | ||
|
منابع
اتینگهاوزن، ریچارد (1384). هنر و معماری اسلامی. ترجمه یعقوب آژند، تهران: انتشارات سمت.
اکرمن، فیلیس (1387). "سیری در هنر ایران از دوران پیش از تاریخ تا امروز"، در مجموعه پوپ: نقاشی و کتابآرایی و پارچهبافی، ج5، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
آکرمن، فیلیس (1363). نساجی سنتی در ایران (قسمت دوم)، قرن 15 و اوایل 16 میلادی. ترجمه فروهر نورماه و زریندخت صابر شیخ، تهران.
اپهام پوپ، آرتور (1384). شاهکارهای هنر ایران. اقتباس و نگارش پرویز ناتل خانلری، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
برند، باربارا (1383). هنر اسلامی. ترجمه مهناز شایستهفر، تهران: موسسه مطالعات هنر اسلامی.
بیکر، پاتریشیا (1385). منسوجات اسلامی. ترجمه مهناز شایستهفر، تهران: انتشارات مطالعات هنر اسلامی.
بورکهارت، تیتوس (1392). هنر مقدس. ترجمه جلال ستاری، تهران:سروش.
پرایس، کریستین (1391). تاریخ هنر اسلامی. ترجمه مسعود رجبنیا، تهران: انتشارات امیرکبیر.
پورپیرار، ناصر (1374). هنر ایران. نشر کارنگ، تهران
دیماند، موریس اسون (1383). راهنمای صنایع اسلامی. ترجمه عبدالله فریار، تهران: انتشارات علمی فرهنگی.
روحفر، زهره (1380). نگاهی بر پارچهبافی دوران اسلامی. تهران: انتشارات سمت.
زرینکوب، عبدالحسین (1369). بامداد اسلام: داستان آغاز اسلام و انتشار آن تا پایان دولت اموی. تهران: انتشارات امیرکبیر
حسن، زکی محمد (1382). گنجینههای فاطمیان. ترجمه زهرا گلیجانی مقدم، تهران: نشر دانشگاه الزهرا.
حسن، زکی محمد (1363). تاریخ صنایع ایران (بعد از اسلام). ترجمه محمدعلی خلیلی، تهران: انتشارات اقبال.
حسن، زکی محمد (1377). هنر ایران. ترجمه محمد ابراهیم اقلیدی، تهران: صدای معاصر.
سواژه، ژان (1366). مدخل تاریخ شرق اسلامی. ترجمه نوشینآفرین انصاریف شیراز: مرکز نشر دانشگاه شیراز.
علینژاد اســبوئى، زهرا (1390). کارکردهای فرهنگی و سیاسی طراز در دوره سلجوقی. پژوهشنامه انجمن تاریخ ایران، 9، 69-87.
فتحی، لیدا (1387). خط نوشتهها روی پارچههای دوره اسلامی. مدرس هنر، 2 (2)، 63-75.
فریه، ر.دبلیو (1374). هنرهای ایران. ترجمه پرویز مرزبان، تهران: نشر و پژهش فرزان روز.
کبیری، فرانک (1390). بررسی خط نگارههای موجود بر روی پارچههای زری دوره صفویه. کتاب ماه هنر، 156، 88-97.
کونل، ارنست (1384). هنر اسلامی. ترجمه هوشنگ طاهری، تهران: انتشارات توس.
محمدی، رامونا (1392). سیر تاریخ و تحولات پوشاک. تهران: انتشارات جمال هنر.
محمدی، رامونا (1397). مطالعه خط و نوشتار در منسوجات دوران اسلامی، همایش مبانی نظری هنرهای تجسمی ایران با رویکردهای نوین، تهران، دانشگاه علم و فرهنگ، 145-156.
محمدی، رامونا (1400). تأثیر قران و تجلی هنر خوشنویسی بر هنر پارچهبافی در دوران اسلامی، همایش ملی مبانی نظری هنرهای تجسمی ایران با رویکرد هنر قرآنی، تهران، دانشگاه الزهرا، صص285-323.
همتی گلیا، عبدالله (1389). طراز در تمدن اسلامی. مطالعات اسلامی، 42 (84)، 103-122.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 678 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 219 |
||