| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 427 |
| تعداد مقالات | 4,065 |
| تعداد مشاهده مقاله | 5,528,543 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 5,713,110 |
مۆسیقا و پێکھاتەی وشە لە زمانی کوردییدا؛ توێژینەوەی چەند ڕەوتێکی واچیی | ||
| پژوهشنامه ادبیات کردی | ||
| مقاله 13، دوره 11، شماره 2 - شماره پیاپی 20، دی 1404، صفحه 239-265 اصل مقاله (461.87 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/jokl.2025.143234.1424 | ||
| نویسنده | ||
| ناصح ملائی* | ||
| دکتری زبان و ادبیات عربی؛ کارشناسی زبان و ادبیات کردی؛ مدرس دانشگاه کردستان و دانشگاه فرهنگیان سنندج، کردستان. | ||
| چکیده | ||
| زمانناسیی لە سێ ئاستی دەنگیی، ڕێزمانیی و واتاییدا زمان تاوتوێ دەکات. وشەناسیی، ژێربەشێکی ئاستی ڕێزمانییە و باسی پێکھاتەی وشە دەکات. سەرجەم ئەو ھەوڵانەی تاکوو ئەمڕۆ لە سەر ڕەوانبێژیی و وشەناسیی زمانی کوردیی دراون، ئاوڕیکی وەھایان لە ڕۆڵ و کاریگەریی مۆسیقای وشە و دەرکەوتەکانیەوە نەداوەتەوە، بەڵکوو تەنیا قسەیان لە چوارچێوە و خشتەیێکی دیارییکراوی نەچەماو کردووە کە بە ھەر شێوە، دەبێ ڕەچاو بکرێت. وتاری بەردەست ھەوڵدەدات وەکوو وێنە، تەنیا سەرنجی چەند میناکێک لە سێ ڕەوتی واچیی گۆڕان، جێگۆڕکێ و بزربوون لە زارەکانی زمانی کوردییدا بدات و ئەنجامەکانی کاریگەریی مۆسیقا لە پێکھاتە و ڕوواڵەتی وشە لەم زمانەدا دەربخات. ڕێژەی میناکەکان لە یەک ئاستدا نین و زۆرتر لە زاری ناوەندییەوە ھێنراون کە ڕەنگە جێگای ڕەخنە ببێت، بەڵام بوونی ڕەوتە واچییەکان لە گشت زارەکاندا بە پێی توێژینەوە پێشووەکان بە روونیی درەکەوتووە. شێوازی لێکۆڵینەوەکە گێڕاندنەوەیی-شیکارییە و پشت بە توێژینەوەی کتێبخانەیی و ھەروەھا مێشکی نووسوەر وەکوو ئاخێوەرێکی کوردیی ناوەندیی دەبەستێت. مۆسیقا وەکوو بابەتێکی باسنەکراو لە کتێبە ڕێزمانییەکاندا، توانیویە و دەتوانێت لە سەر جۆربەجۆریی و ڕەنگامەیی زمانی کوردیی و زارەکانیدا کاریگەریی دانێت و تا ڕادەیێکیش بۆ پەرەسەندنی واتایی و وشەیی چالاک ببێت. ڕەنگە یەکێک لە ھۆکارە گرنگەکانی نامۆیی زارێکی زمانی کوردیی بۆ ئاخێوەری زارێکی دیکەی زمانەکە مۆسیقای وشەکان ببێت. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مۆسیقا؛ ڕەوتی واچیی؛ وشە؛ زمانی کوردیی؛ زار | ||
| مراجع | ||
|
کوردی
جەلیلیان، عەباس (ئاکۆ) (بێتا). فەرھەنگی باشوور، چ4، سنە: ئەنستیتۆ کەلەپووری کوردی.
حەمەباقی، محەمەد (2002). مێژووی مۆسیقای کوردی، چ2، ھەولێر: ئاراس.
خالیدگولی، مەسعوود (2002). فەرھەنگا گولی، چ1، دھۆک: سییرێز.
روبینز، آر.اچ. (1370). تاریخ مختصر زبانشناسی، ترجمە علیمحمد حقشناس، چ1، تھران: مرکز.
سەجادی، بەختیار و مەزھەر ئیبراھیمی (1397). زمان و وێژەی کوردی، چ2، سەقز: گوتار.
شەرەفکەندی، عەبدوڕەحمان (ھەژار) (1369). ھەنبانە بۆرینە، چ1، تھران: سروش.
شێختەیب، شەھاب (2014). دەربارەی زمانەوانی، چ1، ھەولێر: نارین.
مەحوی، محەمەد (2010). مۆرفۆلۆژی و بە یەکداچوونی پێکھاتەکان، مۆرفۆلۆژیی کوردی، بەرگی یەکەم، سلێمانی: زانکۆی سلێمانی.
مەردۆخڕۆحانی، محەمەدماجید (1397). فەرھەنگی زانستگای کوردستان، چواربەرگی، چ1، سنە: زانستگای کوردستان.
فارسی
احمدخانی، محمدرضا و عالیه کرد زعفرانلو کامبوزیا و لیلا حاجی حسنلو (1395). «واجشناشی اجتماعی: بررسی موردی قلب واجی در زبان فارسی»، دوماهنامه جستارهای زبانی، ش. 32، صص. 37- 21.
پرین، لارنس (1373). دربارە شعر، ترجمە فاطمه راکعی، چ1، تهران: اطلاعات.
حقشناس، علیمحمد (1356). آواشناسی، چ1، تهران: آگاه.
خالقی، روحاللە (1378). نظری به موسیقی، چ5، تهران: محور.
خرقانی، حسن (1399). «نقش تناسب واژگانی در واژهگزینی قرآن»، مشکوه، ش. 146، صص. 52- 30.
دلیر، محمدرضا (1401). موسیقی و اندیشە، چ1، کرج: سیمرغ آسمان آذرگان.
دوسوسور، فردینان (1378). دوره زبانشناسی عمومی، ترجمه کورش صفوی، چ1، تهران: هرمس.
رفیعپور، فرامرز (1357). جامعە، احساس و موسیقی، تهران: شرکت سھامی انتشار.
شمس، بهاءالدین (1383). موسیقی در عهد باستان، چ1، تهران: نور.
شهمیری، امین (1388). درآمدی بر صوتشناسی در موسیقی، چ1، تهران: نی.
صفیعی، نادیا و ابراهیم بدخشان و مسعود دهقان (1402). «بررسی تأثیر متغیرهای اجتماعی سن، تحصیلات و جنسیت بر فرایند قلب واجی بر اساس زبان شناسی اجتماعی تنوعگرا: مطالعه موردی "chokla" چوب در کردی هورامی»، پژوھشنامە ادبیات کردی، ش. 15، صص. 26- 17.
طالبیان، منصورە و روحاللە صیادینژاد و عباس اقبالی (1398). «نقش آوا در تصویرسازی (مطالعه موردپژوهانه سوره نازعات)»، پژوهشنامه تفسیر و زبان قرآن، دوره ٧، ش ٢، صص. 208- 191.
عمرانپور، محمدرضا (1386). «اهمیت عناصر و ویژگیهای ساختاری واژه در گزینش واژگان شعر»، پژوهشهای ادب عرفانی (نشریه علمی-پژوهشی گوهر گویا)، دوره 1، ش. 1: صص. 180- 153.
فلاح، ابراھیم و سجاد پوردانش (1396). «تناسب آوایی-محتوایی (فنوسمانتیک) در آیات قرآن؛ با بررسی مواردی از سوره واقعه»، مطالعات ادبی متون اسلامی، سال دوم، ش. 1، صص. 152- 129.
قنبری عبدالملکی، رضا و آیلین فیروزیان پوراصفهانی (1400). «تحلیل برخی از فرایندهای واجی در گویش اورامی شمال ایران در چارچوب واجشناسی زایشی و نظریه بهینگی: مطالعه موردی گویش عبدالملکی»، مطالعات زبانها و گویشهای غرب ایران، دوره 9، ش. 4، صص. 103- 73.
ملکی، عطاءالله (1378). آواشناسی؛ از تئوری تا عمل، چ1، تهران: آتیه.
عەرەبی
التفتازانی، سعدالدین (1388). شرح المختصر، چ5، قم: اسماعیلیان.
سقال، دیزیرە (1996). الصرف و علم الأصوات، چ1، بیروت: دار الصداقه العربیه. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 73 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 17 |
||