پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 403 |
| تعداد مقالات | 3,921 |
| تعداد مشاهده مقاله | 5,464,718 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 5,665,198 |
علل سقوط قصاص نفس؛ مطالعهی تطبیقی فقه مذاهب اسلامی | ||
| مطالعات تطبیقی فقه و اصول مذاهب | ||
| دوره 8، شماره 1 - شماره پیاپی 14، فروردین 1404 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/mfu.2026.144412.1612 | ||
| نویسندگان | ||
| مهدی وحدت طاهر* 1؛ احمد رمضانی2؛ فاطمه قناد3 | ||
| 1دانشجوی دکترا حقوق جزا و جرمشناسی ، دانشکده حقوق و علوم سیاسی،دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران | ||
| 2استادیار حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، ایران. | ||
| 3دانشیار حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| این پژوهش با هدف بررسی تطبیقی عوامل سقوط قصاص نفس در فقه مذاهب خمسه انجام شده است. اهمیت این موضوع در نقش آن در تحقق عدالت کیفری و تأثیر آن بر تدوین قوانین نهفته است. روش تحقیق توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر منابع معتبر کتابخانهای است. یافتهها نشان میدهد که عوامل مشترک سقوط قصاص در دو نظام فقهی شامل عفو و صلح ولیدم، فوت، فرار جانی، رجوع شهود، رجوع از اقرار، تعارض ادله و آسیب به شخص ثالث در فرآیند اجرای قصاص است. این اشتراکات بیانگر توجه شریعت به حفظ جان و ضرورت احتیاط در دماء است. با وجود این اختلافهایی نیز مشاهده میشود. در فقه امامیه عفو یا صلح همه اولیای دم موجب سقوط قصاص است و در عفو جزئی با پرداخت سهم دیه عفوکننده امکان استیفا برای دیگر اولیای دم باقی میماند. اما در مذاهب اربعه تحقق عفو و صلح منوط به رضایت همه اولیای دم بوده و معمولاً وابسته به دریافت عوض است. در مسئله فوت جانی مشهور امامیه دیه را تنها از ترکه جانی قابل مطالبه میداند هر چند در برخی منابع نیز امکان مراجعه به عاقله نیز مطرح شده است، در حالی که شافعیه در فرض نبود ترکه رجوع به عاقله را نیز ممکن میشمرند. درباره وراثت حق قصاص، گرچه اصل انتقال نزد همه مذاهب پذیرفته شده اما در فرضی که قاتل تنها وارث مقتول باشد، امامیه سقوط قصاص را ناشی از امتزاج حق دانسته و دیه را متعلق به بیتالمال میداند در حالی که برخی مذاهب اهل سنت دیدگاههای متفاوتی دارند. در رجوع شهود و تعارض ادله نیز اگرچه اصل سقوط قصاص مورد اتفاق است اما دامنه تأثیر شبهه و مسئولیت مالی شهود در مذاهب متفاوت است. نتایج پژوهش نشان میدهد که این تفاوتها بازتاب اختلاف مبانی فقهی در تحلیل مسئولیت کیفری است و میتواند مسیر اصلاح قانونگذاری کیفری را روشنتر سازد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| فقه امامیه؛ فقه تطبیقی؛ قصاص نفس؛ مذاهب اربعه اهل سنت؛ سقوط قصاص | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 11 |
||