پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 34 |
| تعداد شمارهها | 446 |
| تعداد مقالات | 4,239 |
| تعداد مشاهده مقاله | 6,274,459 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,264,676 |
تحلیل گفتمان انتقادی «آیین و خرافه» در آثار خسرو حمزوی بر مبنای نظریة وندایک | ||
| تحلیل گفتمان ادبی | ||
| دوره 3، شماره 4 - شماره پیاپی 11، اسفند 1404، صفحه 1-22 اصل مقاله (863.47 K) | ||
| نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی فارسی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/lda.2026.145667.1133 | ||
| نویسنده | ||
| علی چراغی* | ||
| دانشآموختة دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه قم، قم، ایران. | ||
| چکیده | ||
| تحلیل گفتمان انتقادی، رویکردی میانرشتهای است که گفتمان را نه تنها بهعنوان زبان، بلکه بهعنوان ابزاری برای بازنمایی و نقد روابط قدرت، شناخت اجتماعی و ساختارهای فرهنگی بررسی میکند. در ادبیات معاصر ایران، آثار خسرو حمزوی نمونهای بارز از متونی هستند که با تمرکز بر آیین و خرافه، امکان نقد باورهای سنّتی و مناسک مذهبی را فراهم میآورند. با وجود اهمیت این آثار، پژوهشهای پیشین عمدتاً به جنبههای سبکی و روایی آنها پرداختهاند و کمتر تحلیل انتقادی گفتمانی صورت گرفته است، موضوعی که خلأیی جدّی در مطالعات ادبی معاصر ایجاد کرده است. هدف این پژوهش، آشکارسازی سازوکارهای گفتمانی آیین و خرافه در آثار حمزوی و بررسی نحوۀ تعامل میان گفتمان، شناخت و قدرت اجتماعی در متون او است. اهمیت پژوهش از آنروست که تحلیل گفتمان متون حمزوی نشان میدهد چگونه ادبیات داستانی میتواند فراتر از روایت، نقش فعّالی در نقد باورهای اجتماعی و خرافهها ایفا و تعامل میان زبان، معنا و ساختارهای اجتماعی را بازنمایی کند. روش پژوهش کیفی و مبتنی بر چارچوب نظری تئون وندایک، به ویژه، رویکرد «تحلیل گفتمان اجتماعی-شناختی»، است که سازوکارهای بازتولید باورها و مقاومت متون را در بافت اجتماعی بررسی میکند. دامنة مطالعه، محدود به مؤلفههای دین و خرافه است. مجموعة آثار حمزوی به دلیل همسنخی در پرداخت به مقولة قدرت، اجتماع و تقابلهای روشنفکرانه و ایدئولوژیک در حکم یک اثر واحد بهشمار میآیند، بر این مبنا در سطح ایدئولوژی و ارزشها، حمزوی، تقابل روشنی میان عقلانیت انتقادی و ایمان کور ترسیم میکنند. آثار حمزوی با بازنمایی تضاد میان باورهای سنّتی و شخصیتهای آگاه، ظرفیت بالایی در نقد اجتماعی و فرهنگی و بازنمایی نابرابریها و کنترل اجتماعی دارند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تحلیل گفتمان انتقادی؛ آیین و خرافه؛ قدرت؛ ایدئولوژی؛ خسرو حمزوی؛ وندایک | ||
| مراجع | ||
|
آقاگلزاده، فردوس (1394). تحلیل گفتمان انتقادی، چاپ سوم، تهران: علمی و فرهنگی.
تیلور، استفنی (1397). تحلیل گفتمان چیست؟، ترجمة عرفان رجبی و پدرام منیعی، تهران: سازمان اسناد و کتابخانة ملی جمهوری اسلامی ایران.
حمزوی، خسرو (1379). شهری که زیر درختان سدر مرد، تهران: روشنگران و مطالعات زنان.
حمزوی، خسرو (1384). از رگ هر تاک دشت سایهها، چاپ اول، تهران: افق.
حمزوی، خسرو (1385). آسیابان سور، چاپ اول، تهران: افق.
حمزوی، خسرو (1386). خشخش تن برهنة تاک، چاپ سوم، تهران: افق.
حمزوی، خسرو (1394). وقتی سموم بر تن هر ساق میوزید، چاپ دوم، تهران: روشنگران و مطالعات زنان.
حمزوی، خسرو (1400). چنگال سیمرغ، چاپ اول، تهران: روشنگران و مطالعات زنان.
شعیری، حمیدرضا (1385). تجزیه و تحلیل نشانه – معناشناسی گفتمان، تهران: سمت.
فرکلاف، نورمن (1396). تحلیل گفتمان انتقادی، ترجمة فاطمه شایسته پیران، تهران: سمت.
قهرمانی، مریم (1393). ترجمه و تحلیل انتقادی گفتمان رویکرد نشانهشناختی، ویراست دوم، تهران: علم.
کریمی فیروزجایی، علی (1396). گفتمانشناسی انتقادی، تهران: جامعه شناسان.
میرفخرایی، تژا (1383). فرایند تحلیل گفتمان، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانهها.
ون دایک، تئون (1389). مطالعاتی در تحلیل گفتمان: از دستور متن تا گفتمانکاوی انتقادی، گروه مترجمان، چاپ سوم، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
ون دایک، تئون (1394). تحلیل متن و گفتمان درآمدی بینرشتهای، تهران: پرسش.
ون دایک، تئون (1382). تحلیل انتقادی گفتمان، گروه مترجمان، چاپ دوم، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانهها، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
ویدوسن، اچ.جی (1395). تحلیل گفتمان، ترجمة نگار ایلغمی و نگار داوریاردکانی، تهران: جامعهشناسان.
هایلند، کن و برایان پالتریج (1399). تحلیل گفتمان، روشها و حوزهها، ترجمة محسن نوبخت، تهران: سمت.
یورگنسن، ماریان و لوئیز فیلیپس (1391). نظریه و روش در تحلیل گفتمان، ترجمة عادی جلیلی، چاپ دوم، تهران: نی. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 202 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 58 |
||