پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 427 |
| تعداد مقالات | 4,065 |
| تعداد مشاهده مقاله | 5,528,546 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 5,713,114 |
روایتی پدیدارشناسانه از نگرش به بدن: مطالعه دختران دانشگاه رازی کرمانشاه | ||
| زیست سیاست و توسعه | ||
| مقاله 3، دوره 2، شماره 1 - شماره پیاپی 5، فروردین 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/jbpd.2025.144890.1027 | ||
| نویسندگان | ||
| همایون مرادخانی* 1؛ هانا ویسی2 | ||
| 1استادیار، گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران. | ||
| 2کارشناسی ارشد جامعهشناسی، گروه جامعهشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران. | ||
| چکیده | ||
| هدف در جامعه امروزی، ظاهر زیبا اهمیت بیشتری پیدا کرده است و زنان و دختران دنبال ظاهری جذاب هستند. امروزه نگرشها نسبت به گذشته تغییر کرده است. زنان دیگر به بدن بهعنوان یک امر طبیعی نگاه نمیکنند، بلکه آن را بهعنوان یک محصول فرهنگی و اجتماعی میبینند. در چنین حالتی، بدن همانند ابژهی زیباییشناختی اهمیتی اجتماعی قابل توجه یافته است، چون میتواند همانند چیزی رنگآمیزی شده یا حکاکی شده، دچار دستکاری شود. حتی زنان با وجود جنس واحد، در طبقات و نژادهای مختلف، تجربههای متفاوتی نسبت به بدن زنانه دارند و زندگی شخصی و اجتماعی خود را به اشکال مختلفی تجربه میکنند. با این همه، زندگی آنها حاوی مؤلفهها و تجربیات مشترکی است؛ تجربیاتی چون داشتن موقعیت فرودست در برابر مردان، احساس عدم تعلق به دنیای مردانه، هراس از دنیای مردان، عدم امکان خودبیانگری، ترس از تعرض و خشونت، در معرض نگاه خیره مردان بودن و از این قبیل. با توجه به مباحث مطرح شده، این پژوهش در پی این مسئله است که ادراک زنان از بدن خویش چگونه است و چه زمینه یا مقولههایی نوع ادراک زنان از بدن را که در بستر تجربیات زیستهاند شکل میدهد؟ بنابراین این مطالعه با هدف بررسی نگرش به بدن در میان دختران دانشگاه رازی کرمانشاه و با رویکرد پدیدارشناسی انجام شد. روش روش پژوهش حاضر کیفی و پدیدارشناسانه است. زمانی که هدف از روش تحقیق کیفی بررسی تجربه زیسته افراد در مورد پدیدهای باشد، از روش پدیدارشناسی استفاده میشود. روش پدیدارشناسی در پژوهش حاضر انتخاب شده است زیرا هدف مطالعه، بررسی تجربه زیسته و درک عمیق نگرش دختران دانشجو نسبت به بدن خود است. فرآیند تحلیل کیفی در پدیدارشناسی به شرح ذیل و با استفاده از روش کدگذاری انجام شد: انجام مصاحبه با افراد مورد مطالعه که بهوسیله روش نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند. در این مطالعه، ابتدا دادههای ضبط شده شرکتکنندگان مکرراً شنیده شد و اظهارات آنها کلمه به کلمه روی کاغذ ثبت شد. برای درک احساسات و تجارب شرکتکنندگان، مطالب چند بار مطالعه شد و پس از مرور تمام توصیفهای شرکتکنندگان، زیر اطلاعات با معنا و دادههای مرتبط با پدیده مورد بحث خط کشیده شد و جملات مهم مشخص گردید و سپس کدگذاریها انجام شد. در پژوهش حاضر، معیار ورود به پژوهش شامل دانشجوی دختر بودن، داشتن توانایی و آمادگی برای بازگو کردن تجربه زیسته درباره نگرش به بدن و تمایل به مشارکت در مصاحبه عمیق بود و افرادی که همکاری لازم نداشتند یا از ادامه مصاحبه انصراف دادند از مطالعه خارج شدند. نمونهگیری بهصورت هدفمند و نظری انجام شد و مصاحبهها تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت تا تمام ابعاد پدیده شناسایی شود. نهایتاً تعداد 16 نفر مورد مطالعه قرار گرفتند. برای این کار، از قبل با افراد هماهنگیهای لازم انجام شد و با هر فرد مصاحبهای 90 دقیقهای صورت گرفت. به افراد مورد مصاحبه اطمینان داده شد که اطلاعات آنها محرمانه میماند. اطلاعات جمعیتشناختی همانند سن، تحصیلات و رشته تحصیلی پرسیده شدند. کدگذاری اولیه شامل خواندن خط به خط متن مصاحبهها، استخراج مفاهیم و جملات اصلی و شکل دادن مقولات و طبقات اولیه انجام شد و سپس کدگذاری ثانویه شامل طبقهبندی اطلاعات، مشخص کردن زیرطبقهها و تشکیل طبقات نهایی صورت گرفت. برای تحلیل اطلاعات، مصاحبههای ضبط شده تایپ شدند و سپس کدگذاری آزاد انجام شد و از طریق کدگذاری باز، مفاهیم اولیه استخراج گردید، سپس مقولهها به دست آمدند و نهایتاً تفسیر و تحلیل شدند. یافته ها یافتهها بیانگر آن است که نگرش به بدن تحت تأثیر مجموعهای از عوامل اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و فردی قرار دارد و هر یک از این عوامل در تعامل با یکدیگر، معنا و اهمیت خاصی به بدن و ظاهر زنان میبخشند. یکی از مقولههای شناساییشده در این مطالعه، فضای مجازی بود و شرکتکنندگان تجربههای متنوعی از تعامل با این فضا و تأثیر آن بر نگرش خود نسبت به بدن بیان کردند. یکی دیگر از مقولههای شناساییشده در این مطالعه، فشار اجتماعی بود که شرکتکنندگان تجربه کردند و آن را در نگرش و رفتار خود نسبت به پوشش و ظاهر گزارش دادند. این تجربهها نشان میدهند که هر فرد با فشارهای اجتماعی مواجهه متفاوتی دارد و این فشارها بر انتخاب پوشش و نگرش او نسبت به بدن تأثیر میگذارد. برخی شرکتکنندگان تأکید کردند که نیاز به هماهنگی با انتظارات جامعه باعث تغییر رفتار و نگرش آنها شده است، در حالی که تجربه برخی دیگر کمتر تحت تأثیر فشارها قرار گرفته است. یکی از مقولههای شناساییشده، تصور از بدن آرمانی بود که شرکتکنندگان آن را از جنبههای مختلفی تجربه و توصیف کردند. برخی افراد بدن آرمانی را با سلامت جسمانی مرتبط میدانستند. این یافتهها نشان میدهند که تصور از بدن آرمانی چندبعدی و فردی است و هر شرکتکننده بسته به تجربه زیسته و نگرش شخصی، جنبههای متفاوتی را در نظر میگیرد؛ از سلامت جسم و روان، ورزش، تغذیه، آرایش و مراقبت پوستی تا ویژگیهای ظاهری مانند رنگ مو و وضعیت پوست. یکی دیگر از مقولههای شناساییشده، تأثیر هزینههای اقتصادی بر نگرش و اهمیت دادن به بدن بود. شرکتکنندگان بیان کردند که محدودیتهای مالی مانع دستیابی به ایدهآلهای مدنظر آنها میشود و برخی از این ایدهآلها تنها جنبه ذهنی دارند. این یافتهها نشان میدهند که دختران ایدهآلهایی برای بدن خود دارند، اما محدودیتهای مالی خانواده و نبود درآمد مستقل مانع رسیدگی به بدن به شکل دلخواه میشود. فضای دانشگاه و محیط خوابگاه از جمله مقولههای شناساییشده بودند که با سنتها و ارزشهای خانوادگی در ارتباط نزدیک قرار داشتند و میتوانند به مرور زمان اثرات قابل توجهی بر نگرش و پوشش دختران داشته باشند. نگرش جنس مخالف و مقبولیت اجتماعی از جمله مقولههایی هستند که بر نگرش دختران به بدن اثرگذارند. زیرمؤلفههای این مقوله شامل جذابیت زنان آرایش کرده برای مردان، نظردهی مردان بر پوشش و ظاهر، تأثیرپذیری از جنس مخالف و افزایش شانس ازدواج است. نگرش دختران نسبت به عمل جراحی و پوشش شامل دیدگاههای مثبت و منفی است. دیدگاههای مثبت شامل انجام عمل جراحی برای رفع مشکلات جسمی، افزایش اعتمادبهنفس و اصلاح نقصهای فردی است. نتیجه به طور کلی، تجربه زیسته دختران نشان میدهد که نگرش به بدن حاصل تعامل پیچیده میان خودآگاهی فردی، جامعه، فرهنگ، رسانهها و منابع اقتصادی است و این نگرش در حال تغییر و تطابق با محیطهای مختلف اجتماعی و فرهنگی است. بنابراین، بررسی نگرش به بدن بهویژه در نسل جوان، نیازمند نگاه چندبعدی و فهم عمیق تجربه زیسته افراد است و هرگونه سیاستگذاری، آموزش یا مداخله در این حوزه باید با درک واقعیتهای اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی همراه باشد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نگرش به بدن؛ پدیدارشناسی؛ فضای اجتماعی؛ بدن آرمانی؛ دختران دانشگاه رازی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 39 |
||