| تعداد نشریات | 34 |
| تعداد شمارهها | 459 |
| تعداد مقالات | 4,350 |
| تعداد مشاهده مقاله | 6,763,015 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,619,003 |
ارزیابی تنوع فنوتیپی در لاینهای اصلاحی گندم دوروم براساس صفات زراعی و ظاهری دانه در شرایط دیم | ||
| تولید و ژنتیک گیاهی | ||
| دوره 7، شماره 2 - شماره پیاپی 12، آبان 1405، صفحه 229-240 اصل مقاله (1.33 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/plant.2025.144670.1176 | ||
| نویسندگان | ||
| ساناز فتاحی1؛ کیانوش چقامیرزا* 1، 2؛ رضا محمدی3؛ سعید عباسی4؛ لیلا زارعی1، 2 | ||
| 1گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده علوم و مهندسی کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران | ||
| 2مرکز تحقیقات غلات، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران | ||
| 3موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور، واحد سرارود، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه، ایران | ||
| 4گروه گیاه پزشکی، دانشکده علوم و مهندسی کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران | ||
| چکیده | ||
| مقدمه: گندم دوروم مهمترین غله برای تولید ماکارونی و سمولینا است. آگاهی از تنوع ژنتیکی و صفات مورفولوژیک مؤثر بر عملکرد، به گزینش لاینهای برتر کمک میکند. عملکرد دانه، وزن هزار دانه و ویژگیهای ظاهری دانه از صفات کلیدی در این زمینهاند. بنابراین، این پژوهش با هدف ارزیابی تنوع فنوتیپی لاینهای اصلاحی گندم دوروم بر پایه صفات عملکردی و ظاهری دانه در شرایط دیم انجام شد. مواد و روشها: در این پژوهش، 171 ژنوتیپ گندم دوروم شامل 69 لاین اصلاحی دریافتی از مرکز بینالمللی ایکاردا (ICARDA) و 100 لاین دریافتی از مرکز بینالمللی سیمیت (CIMMYT) به همراه دو رقم گندم دوروم ساجی و ذهاب بهعنوان شاهد بهصورت آزمایش مشاهدهای تحت شرایط دیم از نظر صفات عملکرد دانه، وزن هزار دانه و خصوصیات ظاهری دانه طی دو سال زراعی (97-1396 و 98-1397) در مزرعه تحقیقاتی معاونت مؤسسه تحقیقات کشاورزی دیم سرارود در کرمانشاه ارزیابی شدند. هر لاین در دو خط 5/2 متری با فاصله خطوط 25 سانتیمتر و تراکم 400 بذر در مترمربع در شرایط دیم کشت گردید. پراکنش بارندگی و متوسط درجه حرارت ماهانه در طی دو سال زراعی ثبت شد. بهمنظور بررسی صفات ظاهری دانه از نرمافزارSmart Grain بهصورت تصویری استفاده شد. نتایج: براساس نتایج حاصل، تنوع قابل توجهی از لحاظ صفات زراعی و ظاهری دانه در لاینهای مورد بررسی مشاهده گردید. دو سال زراعی مورد بررسی از نظر میزان و پراکنش بارندگی ماهانه، بهطور قابل توجهی متفاوت بودند که منجر به تفاوت در شرایط رشد و پتانسیل عملکرد دانهی لاینها در شرایط دیم شد. سال زراعی اول دارای میانگین عملکرد دانه کمتر و وزن هزار دانه بیشتری نسبت به سال زراعی دوم بود. صفت عملکرد دانه ضریب تغییرات بالاتری نسبت به سایر صفات در هر دوسال زراعی داشت. نتایج تجزیه همبستگی نشان داد که در هر دو سال انجام آزمایش همبستگی مثبت و معنیداری بین عملکرد دانه و عرض دانه مشاهده شد. نتایج تجزیه خوشهای ژنوتیپها را به ترتیب برای سال اول و دوم در 13 و 14 گروه قرار داد. این نتایج حکایت از گروهبندی تقریبا مشابه لاینها در هر دو سال آزمایش داشت. نتایج حاصل از تجزیه به عاملها نشان داد که در هر دو سال زراعی مورد بررسی صفات مرتبط با طول دانه، سطح و عملکرد دانه درصد قابل توجهی از تغییرات در میان لاینهای گندم دوروم مورد مطالعه را توجیه نمودند. تنوع قابل توجهی براساس دادههای عملکرد دانه، وزن هزار دانه و صفات ظاهری مرتبط با شکل دانه در لاینهای مورد بررسی مشاهده گردید که میتواند در برنامه اصلاحی گندم دوروم مورد توجه قرار گیرد. نتیجهگیری کلی: بهطور کلی نتایج این پژوهش وجود تنوع فنوتیپی قابل استفاده در میان لاینهای اصلاحی گندم دوروم را تأیید کرد. استفاده همزمان از صفات عملکرد دانه، وزن هزار دانه و ویژگیهای ظاهری دانه توانست تفاوتهای موجود در بین لاینها را به خوبی آشکار کند و گروههای فنوتیپی متمایزی را شناسایی کند. از نتایج حاصل میتوان در جهت شناسایی ژنوتیپهایی با عملکرد بالا و خصوصیات مناسب دانه در ژرم پلاسم گندم دوروم استفاده کرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تجزیه خوشهای؛ عملکرد دانه؛ کرویت دانه؛ وزن هزار دانه | ||
|
سایر فایل های مرتبط با مقاله
|
||
| مراجع | ||
|
Aghaie, N., Zarei, L., & Cheghamirza, K. (2023). Agro-morphological and physiological traits affecting grain yield of durum wheat advanced generations under rainfed conditions. Journal of Plant Physiology and Breeding, 13(1), 79-94. https://doi.org/10.22034/jppb.2023.16409 Al-Sayaydeh, R., Shtaya, M. J., Qubbaj, T., Al-Rifaee, M. K., Alabdallah, M. A., Migdadi, O., ... & Al-Abdallat, A. M. (2023). Performance and stability analysis of selected durum wheat genotypes differing in their kernel characteristics. Plants, 12(14), 2664. https://doi.org/10.3390/plants12142664 Ararsa, L., Mulugeta, B., Geleta, N., Nigusse, M., Bekele, E., & Geleta, M. (2025). Phenological, physiological, and agronomic trait variation and heritability in durum wheat (Triticum turgidum L. subspecies durum Desf) genotypes. African Journal of Agricultural Research, 21(2), 87-101. https://doi.org/10.5897/ajar2024.16814 Benkadja, S., Maamri, K., Guendouz, A., Oulmi, A., & Frih, B. (2022). Stability analysis for grain yield and thousand kernel weight of durum wheat (Triticum durum Desf.) genotypes growing under semi-arid conditions. Agricultural Science & Technology, 14(2), 34-43. https://doi.org/10.15547/ast.2022.02.017 Beral, A., Rincent, R., Le Gouis, J., Girousse, C., & Allard, V. (2020). Wheat individual grain-size variance originates from crop development and from specific genetic determinism. PLoS One, 15(3), e0230689. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0230689 Caliński, T., & Harabasz, J. (1974). A dendrite method for cluster analysis. Communications in Statistics-theory and Methods, 3(1), 1-27. https://doi.org/10.1080/03610927408827101 Cséplő, M., Puskás, K., Vida, G., Mészáros, K., Uhrin, A., Tóth, V., ... & Bányai, J. (2025). Performance of a durum wheat diversity panel under different management systems. Cereal Research Communications, 53(1), 551-562. https://doi.org/10.1007/s42976-024-00517-3 Desiderio, F., Zarei, L., Licciardello, S., Cheghamirza, K., Farshadfar, E., Virzi, N., ... & Mazzucotelli, E. (2019). Genomic regions from an Iranian landrace increase kernel size in durum wheat. Frontiers in plant Science, 10, 448. https://doi.org/10.3389/fpls.2019.00448 Fayaz, F., Aghaee Sarbarzeh, M., Talebi, R., & Azadi, A. (2019). Genetic diversity and molecular characterization of Iranian durum wheat landraces (Triticum turgidum durum (Desf.) Husn.) using DArT markers. Biochemical genetics, 57(1), 98-116. https://doi.org/10.1007/s10528-018-9877-2 Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAOSTAT). (2023). Data of Crop Production. From https://www.statista.com/statistics Gegas, V. C., Nazari, A., Griffiths, S., Simmonds, J., Fish, L., Orford, S., ... & Snape, J. W. (2010). A genetic framework for grain size and shape variation in wheat. The Plant Cell, 22(4), 1046-1056. https://doi.org/10.1105/tpc.110.074153 Gioia, T., Nagel, K. A., Beleggia, R., Fragasso, M., Ficco, D. B. M., Pieruschka, R., & Papa, R. (2015). Impact of domestication on the phenotypic architecture of durum wheat under contrasting nitrogen fertilization. Journal of Experimental Botany, 66(18), 5519-5530. https://doi.org/10.1093/jxb/erv289 Hu, X., Ren, J., Ren, X., Huang, S., Sabiel, S. A., Luo, M., ... & Sun, D. (2015). Association of agronomic traits with SNP markers in durum wheat (Triticum turgidum L. durum (Desf.)). PLoS One, 10(6), e0130854. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0130854 Khayatnezhad, M., Zaefizadeh, M., Gholamin, R., Jamaati-e-Somarin, S., & Zabihi-e-Mahmoodabad, R. (2010). Study of morphological traits of wheat cultivars through factor analysis. American-Eurasian Journal of Agriculture and Environmental Science, 9(5), 460-464. http://www.idosi.org/aejaes/jaes9(5)/1.pdf Liu, Y., Lin, Y., Gao, S., Li, Z., Ma, J., Deng, M., ... & Zheng, Y. (2017). A genome‐wide association study of 23 agronomic traits in Chinese wheat landraces. The Plant Journal, 91(5), 861-873. https://doi.org/10.1111/tpj.13614 Maccaferri, M., Harris, N. S., Twardziok, S. O., Pasam, R. K., Gundlach, H., Spannagl, M., & Cattivelli, L. (2019). Durum wheat genome highlights past domestication signatures and future improvement targets. Nature genetics, 51(5), 885-895. https://doi.org/10.1038/s41588-019-0381-3 Mangini, G., Blanco, A., Nigro, D., Signorile, M. A., & Simeone, R. (2021). Candidate genes and quantitative trait loci for grain yield and seed size in durum wheat. Plants, 10(2), 312. https://doi.org/10.3390/plants10020312 Marzario, S., Sica, R., Taranto, F., Fania, F., Esposito, S., De Vita, P., & Logozzo, G. (2023). Phenotypic evolution in durum wheat (Triticum durum Desf.) based on SNPs, morphological traits, UPOV descriptors and kernel-related traits. Frontiers in Plant Science, 14, 1206560. https://doi.org/10.3389/fpls.2023.1206560 Mohammadi, R., & Amri, A. (2013). Phenotypic diversity and relationships among a worldwide durum wheat (Triticum turgidum L. var. durum) germplasm collection under rainfed conditions of Iran. Crop and Pasture Science, 64(2), 87-99. https://doi.org/10.1071/cp12403 Mohammadi, R., & Haghparast, R. (2022). Durum wheat: production, nutritional value and economic importance. Cereal Biotechnology and Biochemistry, 1(3), 414-445. (In Persian). https://doi.org/10.22126/cbb.2022.8385.1021 Naseri, R., Cheghamirza, K., Mohammadi, R., Zarei, L., & Aleagha, A. B. (2025). Evaluation of the physiological characteristics of recombinant inbred lines of durum wheat under rainfed conditions. Biochemistry, 3(4), 545-562. (In Persian). https://doi.org/10.22126/cbb.2025.10334.1066 Salehi, S., Shooshtari, L., Mohammadi, R., Pour-Aboughadareh, A., & Etminan, A. (2024). Investigation of genetic diversity of durum wheat genotypes based on grain yield and yield components. Cereal Research, 14(3), 251-266. (In Persian). https://doi.org/10.22124/cr.2024.28213.1832 Taheri, R., Khodarahmpour, Z., Khodarahmi, M., & Moradi, M. (2025). Multivariate analysis of new genotypes of durum wheat (Triticum durum) in full irrigation and terminal drought stress conditions. Crop Science Research in Arid Regions, 7(1), 19-37. (In Persian). https://doi.org/10.22034/csrar.2025.364731.1279 Troccoli, A., & Di Fonzo, N. (1999). Relationship between kernel size features and test weight in Triticum durum. Cereal chemistry, 76(1), 45-49. https://doi.org/10.1094/cchem.1999.76 | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 218 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 24 |
||