پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 34 |
| تعداد شمارهها | 436 |
| تعداد مقالات | 4,106 |
| تعداد مشاهده مقاله | 5,677,215 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 5,805,472 |
واکاوی روش تخریج قواعد اصولی نزد حنفیه | ||
| مطالعات تطبیقی فقه و اصول مذاهب | ||
| دوره 8، شماره 1 - شماره پیاپی 14، تیر 1404 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/mfu.2026.145118.1651 | ||
| نویسندگان | ||
| سارا قادری1؛ محمد جمالی* 2؛ مصطفی ذوالفقارطلب3 | ||
| 1گروه فقه شافعی دانشکده الهیات و ممعارف اسلامی دانشگاه تهران،تهران،ایران | ||
| 2دانشیار، گروه فقه شافعی دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران | ||
| 3دانشیار گروه فقه شافعی دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران،تهران،ایران | ||
| چکیده | ||
| روشهای استنباط و تخریج قواعد اصولی نزد حنفیه، به عنوان یکی از مهمترین مناهج اصولی، همواره مورد تفاسیر گوناگون بوده است. این مقاله با هدف تبیین دقیق روشهای تخریج و تأسیس قواعد اصولی نزد حنفیه و بازنمایی نسبت واقعی میان اصول و فروع در این مکتب سامان یافته است. مسأله اصلی پژوهش آن است که آیا منهج اصولی حنفیه صرفاً بر استقراء فروع فقهی استوار است یا از مجموعهای متنوع از روشهای استنباطی بهره میگیرد و در صورت تعدد روشها، جایگاه هر یک در ساختار این منهج چگونه قابل تبیین است. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر تتبّع در منابع اصیل اصولی و فقهی حنفیه، به بررسی روش تخریج قواعد اصولی نزد حنفیه پرداخته است. در این راستا مهمترین شیوههای تخریج قواعد اصولی، از جمله استقراء فروع فقهی، استقراء نصوص شرعی، استنباط مستقیم از نص، استقراء اقوال صحابه و بهرهگیری از ادله عقلی و قرائن زبانی بررسی و تحلیل شده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که هرچند منهج اصولی حنفیه از تنوع روشی برخوردار است، اما استقراء فروع فقهی جایگاهی محوری، بنیادین و تعیینکننده در تکوین قواعد اصولی این مکتب دارد. اصولیان حنفی غالباً قواعد اصولی را در پرتو تتبّع گسترده در فروع فقهی منقول از ائمة مذهب استخراج کردهاند؛ امری که موجب پیوند وثیق اصول فقه با تجربة عملی اجتهاد شده است. در عین حال، نتایج پژوهش حاکی از آن است که محوریت استقراء فروع به معنای انحصار منهج حنفیه در این روش نیست، بلکه سایر روشهای استنباطی نقش تقویتی، تکمیلی و پشتیبان ایفا کرده و در تثبیت، تحکیم و تبیین قواعد اصولی به کار رفتهاند و بر این اساس منهج اصولی حنفیه را باید رویکردی تجربهمحور، کاربردگرا و منعطف دانست که ضمن در پیش گرفتن روش تفصیل در مصطلحات اصولی از جدل و منازعات نظری و افتراضات ذهنی پرهیز میکند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مکاتب اصولی؛ مکتب فقها؛ حنفیه؛ قواعد اصولی؛ استقراء فروع فقهی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 4 |
||