پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 34 |
| تعداد شمارهها | 436 |
| تعداد مقالات | 4,132 |
| تعداد مشاهده مقاله | 5,962,703 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,008,703 |
تحلیل نابرابری فضایی تابآوری کالبدی و پهنهبندی آسیبپذیری شهری با استفاده از GIS و منطق فازی( مطالعه موردی منطقه ۱۹ تهران) | ||
| فصلنامه مطالعات شهری | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 20 تیر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/urbs.2026.145377.5253 | ||
| نویسندگان | ||
| رضا بهادر* 1؛ زینب طالبی2؛ شیرین طغیانی2؛ امیرحسین شبانی2 | ||
| 1کارمند | ||
| 2استاد | ||
| چکیده | ||
| در سپهر مطالعات شهری معاصر، گذار از پارادایم سنتی «کاهش آسیبپذیری» به رویکرد پویای «تابآوری» به عنوان ضرورتی استراتژیک برای مدیریت پیچیدگیها و عدم قطعیتهای مخاطرات شهری شناخته میشود. تابآوری کالبدی به عنوان بستر ملموس شهر، نقشی تعیینکننده در جذب شوکها، تداوم حیات و تسریع بازیابی پس از بحران ایفا میکند. منطقه ۱۹ تهران به دلیل ماهیت ترکیبی و ناهمگون کالبدی، همجواری پرتنش میان سکونتگاههای مسکونی فرسوده و کاربریهای صنعتی-کارگاهی و قرارگیری در پهنههای لرزهخیز، نمونهای بارز از یک «اکوسیستم شهری پرخطر» است که نیازمند واکاوی دقیق شاخصهای تابآوری خود است. پژوهش حاضر با هدف مدلسازی و سنجش فضایی مولفهها و شاخصهای تابآوری کالبدی در این منطقه انجام شد. رویکرد پژوهش توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر تحلیلهای مکانمند در بستر سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) است. به منظور مدیریت عدم قطعیتهای ذاتی پدیدههای شهری و پرهیز از رویکردهای دوتایی، از منطق فازی برای استانداردسازی و تلفیق لایههای اطلاعاتی استفاده شد. چارچوب مفهومی پژوهش در پنج بُعد اصلی شامل «آسیبپذیری سازهای و جمعیتی»، «زیرساختهای حیاتی و شریانهای زندگی»، «فضاهای امدادرسانی و اسکان موقت»، «مراکز تشدیدکننده خطر» و «زیرساختهای پشتیبان اقتصادی-اجتماعی» تدوین گردید. یافتههای تحلیلی حاکی از وجود نابرابری فضایی عمیق و قطبیسازی ساختاری در سطح منطقه است؛ بهطوریکه پهنههای شمالی و مرکزی (نظیر خانیآباد نو و شریعتی) به دلیل برخورداری از سازههای مقاوم، دسترسی مطلوب به شریانهای اصلی و تراکم مناسب خدمات حیاتی، وضعیت نسبی مطلوبی دارند. در مقابل، کمربند جنوبی و جنوبغربی (شامل نعمتآباد و شهرک احمد خمینی) به دلیل همافزایی عواملی چون فرسودگی شدید کالبدی، نفوذناپذیری معابر، فقر شدید زیرساختهای امدادی و درمانی و همجواری با کانونهای خطر صنعتی، در وضعیت بحرانی و آسیبپذیری بالایی قرار دارند. نتایج نشان میدهد ارتقای تابآوری در منطقه ۱۹ نیازمند گذار از مداخلات کلی به راهبردهای مکانمحور است؛ بهگونهای که در شمال منطقه تمرکز بر مدیریت تراکم و حفظ کارایی زیرساختها و در نیمه جنوبی، اولویت به بازآفرینی کالبدی، نفوذپذیری بافت، ایمنسازی کاربریهای ناسازگار و توزیع عادلانه خدمات امدادی اختصاص یابد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تابآوری کالبدی؛ نابرابری فضایی؛ آسیبپذیری سازهای؛ مدلسازی فازی؛ منطقه ۱۹ تهران | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2 |
||