پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 34 |
| تعداد شمارهها | 436 |
| تعداد مقالات | 4,144 |
| تعداد مشاهده مقاله | 6,010,370 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,031,016 |
بررسی تنوع ژنتیکی و تحمل به کمآبی ژنوتیپهای گلرنگ بر اساس صفات مورفولوژیک و عملکرد دانه در همدان | ||
| تولید و ژنتیک گیاهی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 24 تیر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/plant.2026.145211.1189 | ||
| نویسندگان | ||
| مروارید صالحی1؛ الهه فیاض* 1؛ محمدرضا عبداللهی2؛ سید سعید موسوی1 | ||
| 1گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران | ||
| 2گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران | ||
| چکیده | ||
| مقدمه: گلرنگ (Carthamus tinctorius L.) گیاهی مقاوم به کمآبی است که بهعنوان منبع روغن خوراکی سالم و رنگدهنده طبیعی در صنایع مختلف کاربرد دارد. سازگاری با اقلیمهای نیمهخشک و استفاده چندمنظوره از اجزای گیاه، آن را به گزینهای استراتژیک برای کشاورزی پایدار در مناطق کمآب تبدیل کرده است. مواد و روشها: در این پژوهش، اثرات کمآبی انتهایی فصل بر عملکرد دانه و اجزای آن، صفات مورفولوژیک و درصد روغن در پنج ژنوتیپ امیدبخش گلرنگ بررسی شد. آزمایش بهصورت کرتهای خردشده در قالب بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار، در اراضی تحقیقاتی دانشگاه بوعلیسینا همدان طی سال زراعی ۱۴۰۲-۱۴۰۱ اجرا شد. عامل اصلی شامل دو سطح تنش کمآبی شامل آبیاری کامل و تنش کمآبی از گُلدهی تا رسیدگی دانه و عامل فرعی پنج ژنوتیپ گلرنگ شامل ژنوتیپهای صفُه، امیر، پرنیان، زیسچینی و گُلدشت بودند. نتایج: نتایج تجزیه واریانس نشان داد اثر رژیم آبیاری بر تمامی صفات مورفولوژیک (بهاستثنای سطح برگ)، درصد روغن و عملکردی از نظر آماری معنیدار بود. برهمکنش ژنوتیپ × رژیم آبیاری برای ارتفاع بوته، تعداد شاخه جانبی، قطر غوزه و درصد روغن معنیدار شد که بیانگر پاسخ متفاوت ژنوتیپها به تنش است. مقایسه میانگینها نشان داد ژنوتیپ صفُه با عملکرد ۳۴۱ گرم بر مترمربع در شرایط آبیاری کامل و ۳۱۵ گرم بر مترمربع تحت تنش (کاهش 6/7 درصدی)، برترین پایداری عملکرد دانه را داشت. در مقابل، ژنوتیپ پرنیان باوجود درصد روغن اولیه بالا (6/44 درصد)، تحت تنش کمآبی کاهش تا میزان 7/32 درصد نشان داد. وزن هزار دانه و وزن ۲۰ غوزه از صفات پایدار بودند. ژنوتیپ صفُه با حفظ قطر ساقه، سطح برگ و وزن کل غوزه، کارایی بالاتری در تخصیص منابع به اندامهای زایشی نشان داد. در مجموع، ژنوتیپ صفُه به دلیل ترکیب عملکرد بالا، پایداری درصد روغن و کاهش حداقلی در اجزای عملکرد، بهعنوان ژنوتیپ متحمل به تنش کمآبی آخر فصل شناسایی شد. همچنین تجزیه به عاملها براساس دادههای ادغام شده شرایط آبی و تنش، سه عامل با مقادیر ویژه بزرگتر از یک را شناسایی کرد که در مجموع 7/77 درصد از تغییرات کل دادهها را تبیین نمودند. عامل اول (9/38 درصد) بهعنوان عامل عملکرد و پتانسیل تولید کلی، عامل دوم (8/19 درصد) بهعنوان عامل صفات رویشی و مورفولوژیکی و عامل سوم (9/18 درصد) بهعنوان عامل اندازه دانه و غوزه شناسایی شدند. نتیجهگیری: با توجه به پتانسیل تولید بالا، پایداری عملکرد تحت تنش کمآبی و مقاومت نسبی در کاهش درصد روغن، ژنوتیپ صُفه بهعنوان برترین ژنوتیپ برای کشت در مناطق کمآب و استفاده در برنامههای اصلاحی جهت توسعه ارقام متحمل به کمآبی معرفی میگردد. همچنین، نتایج نشان میدهد که گزینش همزمان در گلرنگ برای عملکرد، اندازه دانه و درصد روغن تحت تنش، مستلزم بهکارگیری شاخصهای چندصفتی و توجه به برهمکنش ژنوتیپ × محیط است. واژههای کلیدی: Carthamus tinctorius L.، پایداری عملکرد، تنش کمآبی، تجزیه به عاملها،.ضریب همبستگی. | ||
| کلیدواژهها | ||
| واژههای کلیدی: Carthamus tinctorius L؛ پایداری عملکرد؛ تنش کمآبی؛ تجزیه به عاملها؛ .ضریب همبستگی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 5 |
||