پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 34 |
| تعداد شمارهها | 442 |
| تعداد مقالات | 4,200 |
| تعداد مشاهده مقاله | 6,164,714 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,149,138 |
تحلیل ادبی و سیاقی آیه ۱۹ سوره نساء و بازتاب آن در فقه خانواده | ||
| مطالعات ادب اسلامی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 26 مرداد 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/jilr.2026.145318.1349 | ||
| نویسندگان | ||
| عارف بشیری* 1؛ مژگان داودی2 | ||
| 1استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. | ||
| 2گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران. | ||
| چکیده | ||
| آیه ۱۹ سوره نساء از مهمترین ادله قرآنی در حوزه فقه خانواده به شمار میآید که تفسیر آن، بهویژه در عبارت «﴿لَا یَحِلُّ لَکُمْ أَنْ تَرِثُوا النِّسَاءَ کَرْهًا﴾»، محل اختلاف میان مفسران و فقها بوده است. ریشه این اختلاف را باید در مبانی ادبی و نحوی آیه، بهویژه در تعیین موضع اعرابی قید «کَرْهًا» و وسعت معنایی فعل «تَرِثُوا»، جستوجو کرد. مفسران و فقیهان در این باره دو دیدگاه اصلی ارائه کردهاند: دیدگاه نخست که با تکیه بر شأن نزول، فعل «تَرِثُوا» را به معنای ارث بردن خودِ زنان و قید «کَرْهًا» را حال از زنان دانسته است. در مقابل، قرائت سیاقمحور،«تَرِثُوا» را ناظر به تصرف در اموال زنان و «کَرْهًا» را حال از فاعل تلقی میکند که نتیجه آن، استنباط قاعدهای عام در منع اکراه و سوءاستفاده مالی–عاطفی از زن در بستر خانواده است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی مبانی ادبی–نحوی اختلاف تفسیری آیه و تبیین پیامدهای فقهی مترتب بر دو قرائت اصلی آن سامان یافته و با بهرهگیری از روش توصیفی–تحلیلی و رویکردی میانرشتهای (تلفیقی از دانشهای ادبیات عربی در حوزهی نحو و معناشناسی، علوم قرآن در حوزهی تحلیل سیاق، و فقه و اصول فقه امامیه در حوزهی استنباطِ قاعدهی شرعی)، به بررسی دیدگاه شأننزولیِ رایج در تفاسیر کلاسیک و قرائت سیاقمحورِ توسعهیافته در تفاسیر معاصر پرداخته است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| آیه ۱۹ سوره نساء؛ تحلیل ادبی–نحوی؛ قرائت تفسیری؛ دلالت فقهی؛ فقه خانواده | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 12 |
||