پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 34 |
| تعداد شمارهها | 443 |
| تعداد مقالات | 4,222 |
| تعداد مشاهده مقاله | 6,187,386 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,185,311 |
ابعاد و ریشه های شهر فراگیر در مطالعات شهری: تبیینی بر پایه نظریه اخلاق هنجاری | ||
| فصلنامه مطالعات شهری | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 01 شهریور 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/urbs.2026.145534.5266 | ||
| نویسندگان | ||
| فاطمه سادات ساجدی؛ سید مهدی خاتمی* | ||
| گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| جهان معاصر شاهد رشد شتابانی در مسئله شهرنشینی میباشد، به نحوی که حدود نیمی از جمعیت جهان در شهرها زندگی میکنند. با این وجود در صورتی که مسئله شهرنشینی و شهرسازی به درستی مدیریت نشود، چالشهایی اعم از نابرابری، طرد شدگی و افزایش شکافهای اجتماعی در شهرها ایجاد میگردد. در پاسخ به این چالشها، این پژوهش به موضوع فقدان یک چارچوب نظاممند و مبتنی بر ریشههای علم اخلاق برای مفهوم «شهر فراگیر» در مطالعات شهری پرداخته است. هدف اصلی این تحقیق، ایجاد بنیانی اخلاقی برای فهم جایگاه و ابعاد یک شهر فراگیر است؛ که از طریق ارائه تعریفی چند بُعدی از شهر فراگیر با استفاده از مرور نظاممند ادبیات و تحلیلی اخلاقی بر پایه چهار رویکرد نظریه اخلاق هنجاری (غایتگرا، وظیفهگرا، فضیلتگرا و قراردادی) محقق شده است. پژوهش حاضر از یک طرح تحقیق کیفی بهره میبرد. بدین صورت که از چارچوب مرور نظاممند با بهرهگیری از استراتژی تحلیل مضمون استقرایی به عنوان ابزار تحلیل داده استفاده شد. مرور نظاممند ادبیات در پایگاه داده علمی وبآفساینس انجام شد که پس از فرایند غربالگری سه مرحلهای بر پایه چک-لیست پریزما، به گزینش 48 مقاله معتبر انجامید. سپس مضامین اصلی شهر فراگیر با استفاده از تحلیل مضمون استقرایی، از مجموعه مقالات استخراج گردید. در نهایت، این مضامین استخراج شده به عنوان معانی زیرین شهر فراگیر از منظر رویکردهای نظریه اخلاق هنجاری مورد تحلیل قرار گرفتند. تحلیل مضمون نشان میدهد که شهر فراگیر دارای یک ساختار چند بُعدی میباشد و از چهار مضمون فراگیر اصلی تشکیل شده است: (1) عدالت اجتماعی-سیاسی، (۲) کالبد، دسترس-پذیری و زیرساخت شهری، (۳) حکمروایی، مشارکت و فرایندهای برنامهریزی، (۴) پایداری، محیط زیست و کیفیت زندگی. تحلیل اخلاقی نشان میدهد که این ابعاد صرفاً اهداف فنی و تاکتیکی در برنامهریزی نیستند بلکه الزاماتی اخلاقی، عمیق و استراتژیک به شمار میروند. اخلاق غایتگرا، فراگیری را به مثابه بیشینهسازی رفاه همگانی با قید اولویتگرایی چارچوببندی میکند؛ اخلاق وظیفهگرا آن را بر پایه حقوق مسلم و کرامت ذاتی هر شهروند استوار میسازد؛ اخلاق فضیلتگرا آن را نتیجه حکمرانی و شهروندی نیک معرفی میکند؛ و اخلاق قراردادگرا آن را به عنوان تحقق یک قرارداد اجتماعی عادلانه تبیین مینماید. این پژوهش، ترکیبی نوآورانه از مطالعات شهری معاصر دانشگاهی و اخلاق هنجاری ارائه میدهد. در مطالعه حاضر، با پیوند نظاممند میان «چیستی» شهرهای فراگیر (ابعاد) و «چرایی» آن (ریشههای اخلاقی)، یک چارچوب مفهومی منسجم و چندبُعدی برای برنامهریزان، طراحان، سیاستگذاران شهری و پژوهشگران فراهم شده است تا شهرهایی همه شمولتر و فراگیرتر برای آینده خلق شود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| شهر فراگیر؛ همه شمولی؛ اخلاق هنجاری؛ اخلاق محیط انسان ساخت؛ شهر اخلاقی؛ تحلیل مضمون؛ مطالعات شهری | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 12 |
||