پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 34 |
| تعداد شمارهها | 444 |
| تعداد مقالات | 4,226 |
| تعداد مشاهده مقاله | 6,202,750 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,205,966 |
از باغ-شهر تا شهر تابآور: بازخوانی الگوهای سنتی سکونت در مواجهه با بحران جنگ؛ نمونه مطالعاتی شهر خوانسار | ||
| فصلنامه مطالعات شهری | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 05 شهریور 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/urbs.2026.146252.5304 | ||
| نویسندگان | ||
| محمدرضا حقی* 1؛ مجتبی لرزنگنه2 | ||
| 1استادیار، گروه معماری، دانشکده فنی مهندسی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران. | ||
| 2دکتری شهرسازی، گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران. | ||
| چکیده | ||
| شهرهای معاصر به دلیل وابستگی روزافزون به شبکههای متمرکز و پیچیده تأمین خدمات زیرساختی، در مواجهه با تهدیدهای انسانساخت نظیر جنگ، آسیبپذیری فزایندهای یافتهاند. این پژوهش با هدف بازخوانی الگوی باغ-شهر بهعنوان الگویی سنتی و تاریخی سکونت برای افزایش تابآوری شهری در برابر تهدیدهای جنگی، به مطالعه شهر خوانسار پرداختهاست. رویکرد پژوهش از نوع آیندهپژوهانه و روش آن توصیفی-تحلیلی با تأکید بر تحلیل ساختاری است. دادهها از طریق مرور نظاممند ادبیات موضوع و تکنیک دلفی (با مشارکت ۱۵ خبره در حوزههای شهرسازی، مدیریت بحران و پدافند غیرعامل) گردآوری شده و با استفاده از تحلیل اثرات متقاطع و نرمافزار MICMAC، روابط میان ۲۳ متغیر مؤثر بر تابآوری شهری در شرایط جنگ تحلیل گردید. یافتهها نشانمیدهد که از میان متغیرهای پژوهش، 8 متغیر کلیدی شامل مقیاس شهر، پراکندگی و عدم تمرکز فضایی، امنیت منابع آب، تنوع زیستی و زیرساخت طبیعی، خدمات اکوسیستمی فضای سبز، مشارکت مردمی، تنوع اقتصادی و خودسازماندهی جامعه، بهعنوان پیشرانهای اصلی و دووجهی سیستم تابآوری خوانسار عمل میکنند که در هر دو تحلیل مستقیم و غیرمستقیم جایگاه کلیدی خود را حفظ کردهاند. تحلیل سناریوهای سهگانه نشانمیدهد که خوانسار با بهرهمندی از سرمایههای طبیعی و فضایی (چشمهها و قنوات، باغات گسترده، مقیاس کوچک شهری و ساختار پراکنده) و سرمایههای اجتماعی (مساجد فعال، آیینهای مذهبی پرشور و روابط خویشاوندی در محلات تاریخی)، پتانسیل بالایی برای تبدیل شدن به یک «شهر الگو» در زمینه تابآوری جنگی دارد؛ بهشرط آنکه برنامهریزی شهری و مدیریت بحران بر فعالسازی همزمان این پیشرانها، بهویژه تقویت سرمایههای اجتماعی و اقتصاد محلی، متمرکز شود. در غیر این صورت، تداوم روند کنونی (تخریب گسترده باغات، آلودگی منابع آب زیرزمینی ناشی از دفع سنتی فاضلاب و تضعیف تعاملات اجتماعی در محلات جدید) موجب وابستگی فزاینده شهر به شبکههای بیرونی و در نهایت فروپاشی تابآوری آن در بحرانهای آتی خواهد شد. نتایج پژوهش بر ضرورت تدوین طرحهای جامع و سناریوهای عملیاتی مبتنی بر پیشرانهای کلیدی شناساییشده، شامل حفاظت کمیوکیفی از منابع آب، ارتقای خوداتکایی غذایی از طریق توسعه کشاورزی ارگانیک و تعاونیهای محلی، بهرهبرداری چندمنظوره از باغات بهعنوان کریدورهای سبز، توانمندسازی محلات از طریق تشکیل شوراهای مدیریت بحران محلهای، تجهیز دوگانه مساجد بهعنوان پایگاههای اضطراری و تنوعبخشی به اقتصاد شهر از طریق صنایع تبدیلی و گردشگری پایدار، برای ارتقای تابآوری شهرهای با الگوی باغشهری در مواجهه با تهدیدات پیچیده انسانی تأکید دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| باغ-شهر؛ پدافند غیرعامل؛ تاب آوری شهری؛ شهر خوانسار؛ MICMAC | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 5 |
||