پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 34 |
| تعداد شماره‌ها | 457 |
| تعداد مقالات | 4,342 |
| تعداد مشاهده مقاله | 6,706,775 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,566,492 |
بررسی نشانه‌شناختی منظومه کردی «خورشید خاور» در سه سطح روایی، معنایی و فرهنگی بر پایه آرای گریماس | ||
| پژوهشنامه ادبیات کردی | ||
| مقاله 8، دوره 12، شماره 1 - شماره پیاپی 21، شهریور 1405، صفحه 145-167 اصل مقاله (1.07 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/jokl.2026.145418.1474 | ||
| نویسندگان | ||
| خاور قربانی* 1؛ محمد وفا اسماعیلی2؛ فرشاد ولی زاده3 | ||
| 1دانشیار زبان و ادبیات فارسی،دانشکده علوم انسانی ، دانشگاه آزاد اسلامی مهاباد،مهاباد، ایران | ||
| 2دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مهاباد، مهاباد، ایران. | ||
| 3استادیار رشته زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مهاباد، مهاباد، ایران | ||
| چکیده | ||
| این پژوهش با تکیه بر نشانه‌شناسی روایی گریماس، به بازاندیشی نحوه کاربست این نظریه در تحلیل متون عامیانه می‌پردازد و نشان می‌دهد که محدود شدن آن به الگوهای صرفاً صوری، امکان فهم پیوند روایت با نظام‌های ارزشی و گفتمانی متن را تضعیف می‌کند. بدین منظور، با بازخوانی آرای گریماس و بهره‌گیری از تفسیرهای معاصر، چارچوبی تحلیلی پیشنهاد می‌شود که سه سطح برنامه روایی، ساخت کنشگران و سازمان تقابل‌های معنایی را در بستر گفتمان فرهنگی به‌صورت یکپارچه در نظر می‌گیرد. این چارچوب در تحلیل متن کامل منظومه کردی «خورشید خاور» نوشته علی کمال‌آغا به کار گرفته شده است. روش پژوهش کیفی و توصیفی–تحلیلی است و داده‌ها از طریق مطالعه کتابخانه‌ای گردآوری شده‌اند. نتایج تحلیل نشان می‌دهد که روایت منظومه از نظرسامان‌یافتگی برنامه‌های روایی و گذار تدریجی فاعل از مرحله میل به شایستگی، اجرا و داوری، به تولید و تثبیت مشروعیت اخلاقی و اقتدار شاهانه می‌انجامد. در این فرایند، شخصیت خورشید به‌عنوان فاعل مرکزی، مسیر شکل‌گیری شایستگی‌های اخلاقی و کنش‌مندی سیاسی را طی می‌کند و تقابل‌های معنایی متن در نهایت در مربع نشانه‌شناختی کلان «اخلاق-قدرت» همگرا می‌شوند. بر این اساس، پژوهش نشان می‌دهد که نشانه‌شناسی گریماس، در صورت به‌کارگیری غیرصوری و گفتمانی، توان تبیین سازوکارهای تولید معنا و ایدئولوژی در روایت‌های عامیانه را دارد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| کلیدواژه‌ها: روایت عامیانه کردی؛ منظومه «خورشید خاور»؛ برنامه روایی؛ مربع نشانه‌شناختی؛ گفتمان فرهنگی؛ پیوند اخلاق و سیاست | ||
| مراجع | ||
|
آغا، کمال.(بی تا).خورشید خاور ، سقز: محمدی.
بیگ‌زاده، خلیل؛ کسایی، مریم. (۱۳۹۵). «بررسی بن‌مایه‌ها و عناصر داستانی منظومۀ خورشید و خرامان الماس‌خان کندوله‌ای». پژوهشنامه ادبیات کردی، ۲(2)، ۳۷–۶۱.
حسن‌پور هیوا، سیده بشری حسینی و نگین گنجی. (۱۴۰۱). «نظریه و متن ادبی (آسیب‌شناسی مقالات منتشرشده بر پایۀ آرای گریماس)». جستارهای نوین ادبی، ۵۴(۴)، ۱۲۷–۱۴۷.
سوسور، فردینان دو. (۱۳۹۷). دورۀ زبان‌شناسی عمومی. ترجمۀ کورش صفوی. تهران: هرمس.
سهراب‌نژاد، علی حسن؛ نصری، فاطمه. (۱۴۰۳). «مطالعۀ تطبیقی عناصر داستانی منظومۀ خسرو و شیرین نظامی و خورشید خاوه‌ر لطفی‌کار». فرهنگ ایلام، ۲۵(83-82)، 136-111.
شریفی صحی، محسن. (۱۳۹۵). «گریماس، یک روش مرده». فصلنامه نقد ادبی، ۹(۳۴)، ۲۰۱–۲۱۴.
شعیری، حمیدرضا. (1391). مبانی معناشناسی نوین، چاپ سوم، تهران: سمت.
شمس، اسماعیل. (۱۳۹۸). خورشید و خرامان. در دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.
https://cgie.org.ir/fa/article/246527/خورشید-و-خرامان
قربانی، خاور، و گورک، کیوان. (2012). بررسی و نقد توالی خویشکاری‌های قهرمان در نظریۀ ریخت‌شناسی پراپ (با تکیه بر ریخت‌شناسی سه قصه از شاهنامه). متن‌پژوهی ادبی، 15(50)،179-159.
کریمی، محمد؛ بیگ‌زاده، خلیل. (۱۳۹۸). «تحلیل کهن‌الگوی سفر قهرمان در منظومۀ خورشید و خرامان الماس‌خان کندوله‌ای». پژوهشنامه ادبیات کردی، ۵(2)، ۱۱–۳۴.
محمودی، محمدعلی و ثواب، فاطمه.(1394). ساختار روایی و معنایی متون ادبی: نشانه‌شناسی روایی گریماس. بلوچستان: دانشگاه سیستان و بلوچستان.
Corso, J. J. (2014). What Does Greimas’s Semiotic Square Really Do? Mosaic: A Journal for the Interdisciplinary Study of Literature, 47(1), 69–89.
Goguen, J. A. (2022). Semiotic morphisms and meaning structures. Berlin, Germany: Springer.
Greimas, A. J., & Courtés, J. (1982). Semiotics and Language: An Analytical Dictionary. Bloomington: Indiana University Press.
Propp, V. (2001). Morphology of the Folktale. Austin: University of Texas Press.
Tarasti, E. (2017). The semiotics of A. J. Greimas: A European intellectual heritage seen from the inside and the outside. Sign Systems Studies, 45(1-2), 33–53.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 314 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 63 |
||