پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 34 |
| تعداد شماره‌ها | 453 |
| تعداد مقالات | 4,318 |
| تعداد مشاهده مقاله | 6,542,423 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,434,201 |
تحلیل خلأ عملکرد: کمی‌سازی عوامل تعیین‌کننده عملکرد گندم در شرق استان لرستان | ||
| تولید و ژنتیک گیاهی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 20 مهر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/plant.2026.145803.1199 | ||
| نویسنده | ||
| حسین پورهادیان* | ||
| گروه کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| اهداف: ارزیابی کمی خلأ عملکرد و شناسایی عوامل تعیین‌کننده آن، گامی بنیادین در جهت دستیابی به خودکفایی، ارتقاء امنیت غذایی و مدیریت بهینه مخاطرات زیستی و زراعی در هر منطقه محسوب می‌شود. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف کمی‌سازی خلأ عملکرد و عوامل مؤثر بر آن در دو بخش شهرستان ازنا واقع در استان لرستان به انجام رسید. مواد و روش‌ها: برای انجام این تحقیق اطلاعات لازم از پیمایش میدانی ۸5 مزرعه گندم آبی شهرستان ازنا با استفاده از پرسش‌نامه به‌صورت مصاحبه چهره به چهره تهیه شد. اطلاعات جمع‌آوری شده شامل مشخصات مزرعه و عملیات مدیریتی (کاشت، داشت و برداشت) بودند. همچنین، اطلاعات مربوط به خصوصیات خاک و توپوگرافی مزارع با بهره‌گیری از سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) و بر اساس موقعیت مکانی هر مزرعه استخراج گردید. سپس، اطلاعات حاصل با استفاده از روش تحلیل مقایسه‌ی کارکرد (CPA) و نرم‌افزار SAS نسخه 9.3، به تفکیک در دو بخش مرکزی (شامل ۴۵ مزرعه) و بخش چاپلق (شامل ۴۰ مزرعه) تجزیه و تحلیل شد و مدل‌های عملکرد (تولید) تهیه گردید. در نهایت، خلأ عملکرد، عوامل مؤثر بر آن و سهم هر عامل در هر یک از بخش‌های مورد مطالعه تعیین گردید. یافته‌ها: نتایج نشان داد حداکثر عملکرد برآورد شده در بخش مرکزی و چاپلق به‌ترتیب 30/113۶۹ و 43/۸۸۸۴ و خلأ عملکرد 33/53۶۳ (17/47 درصد) و 90/2932 (01/33 درصد) کیلوگرم در هکتار بود. در بخش مرکزی پتاسیم قابل‌جذب خاک (۶۱/11 درصد)، پیش‌کاشت سیب‌زمینی (15/27 درصد)، مصرف کود فسفر پایه (3۶/23 درصد)، تعداد دفعات آبیاری (33/۲۸ درصد) و زمان برداشت (55/9 درصد) عوامل اصلی مؤثر بر خلأ عملکرد بودند. در بخش چاپلق میزان نیتروژن خاک (۱۶/۱۸ درصد)، پیش‌کاشت هویج (۶۷/2 درصد)، به‌کارگیری کولتیواتور در تهیه بستر (۶۰/۵ درصد)، تعداد دفعات آبیاری (10/40 درصد) و مقدار کل کود نیتروژن خالص (۴۸/۳۳ درصد) نقش اصلی در خلأ عملکرد داشتند. نتیجه‌گیری: مقایسه خلأ عملکرد گندم آبی در دو بخش شهرستان ازنا، نشان‌دهنده اختلاف کلی خلأ عملکرد به میزان 42/2430 کیلوگرم در هکتار (32/45 درصد) بود. تحلیل سهم عوامل تعیین‌کننده بر خلأ عملکرد در دو بخش مورد مطالعه نشان داد کلیه عوامل، به‌استثنای تعداد دفعات آبیاری، متفاوت بودند. با این وجود، ضریب اثر تعداد دفعات آبیاری نیز در دو بخش مورد مطالعه متفاوت بود. بنابراین، با استناد به یافته‌های این پژوهش، می‌توان با بهبود بهره‌وری سیستم‌های آبیاری و تدوین برنامه‌های آبیاری مبتنی بر مراحل فنولوژیکی گیاه و توجه به نوع پیش‌کاشت محصولات و اجرای نظام تناوب زراعی بهینه در هر دو بخش و تأمین کودهای پایه پتاسیم و فسفر در بخش مرکزی و تقسیط کود نیتروژن مطابق با مراحل رشد گندم در بخش چاپلق خلأ عملکرد را به حداقل رساند. مقایسه خلأ عملکرد گندم آبی در دو بخش شهرستان ازنا، نشان‌دهنده اختلاف کلی خلأ عملکرد به میزان 42/2430 کیلوگرم در هکتار (32/45 درصد) بود. تحلیل سهم عوامل تعیین‌کننده بر خلأ عملکرد در دو بخش مورد مطالعه نشان داد کلیه عوامل، به‌استثنای تعداد دفعات آبیاری، متفاوت بودند. با این وجود، ضریب اثر تعداد دفعات آبیاری نیز در دو بخش مورد مطالعه متفاوت بود. بنابراین، با استناد به یافته‌های این پژوهش، می‌توان با بهبود بهره‌وری سیستم‌های آبیاری و تدوین برنامه‌های آبیاری مبتنی بر مراحل فنولوژیکی گیاه و توجه به نوع پیش‌کاشت محصولات و اجرای نظام تناوب زراعی بهینه در هر دو بخش و تأمین کودهای پایه پتاسیم و فسفر در بخش مرکزی و تقسیط کود نیتروژن مطابق با مراحل رشد گندم در بخش چاپلق خلأ عملکرد را به حداقل رساند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| آبیاری؛ پیش‌کاشت؛ کود پایه؛ نیتروژن؛ CPA | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2 |
||