پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 34 |
| تعداد شماره‌ها | 453 |
| تعداد مقالات | 4,318 |
| تعداد مشاهده مقاله | 6,542,423 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,434,201 |
شناسایی ژنوتیپ‌های گندم نان بهاره با عملکرد بالا و پایداری مطلوب در استان گلستان | ||
| تولید و ژنتیک گیاهی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 20 مهر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/plant.2026.145823.1201 | ||
| نویسندگان | ||
| سعید باقری کیا1؛ حبیب اله سوقی1؛ منوچهر خدارحمی* 2؛ فرامرز سیدی1 | ||
| 1بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران. | ||
| 2موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر | ||
| چکیده | ||
| مقدمه: گندم به عنوان یکی از مهم‌ترین محصولات جهان، نقش اساسی در تأمین امنیت غذایی کشورها دارد و در ایران نیز محور اصلی سیاست‌های خودکفایی کشاورزی محسوب می‌شود. عملکرد دانه گندم یک صفت کمی است که تحت تأثیر ژنوتیپ، محیط و اثر متقابل ژنوتیپ × محیط قرار دارد. این اثر متقابل، انتخاب ژنوتیپ‌های پرمحصول و پایدار را برای به‌نژادگران دشوار می‌سازد. برای ارزیابی پایداری، روش‌های پارامتری و ناپارامتری متعددی توسعه یافته‌اند که هر یک مزایا و محدودیت‌های خاص خود را دارند. همچنین، روش چندمتغیره GGE بای‌پلات ابزاری کارآمد برای تحلیل همزمان عملکرد و پایداری ژنوتیپ‌ها است. این پژوهش با هدف بررسی اثر متقابل ژنوتیپ × محیط و شناسایی ژنوتیپ‌های پایدار گندم بهاره نان با بهره‌گیری از روش‌های پارامتری و ناپارامتری انجام شد. مواد و روش‌ها: در این پژوهش، 23 ژنوتیپ گندم نان بهاره طی دو سال زراعی (1399-1400 و 1401-1400) در دو ایستگاه تحقیقات کشاورزی گرگان و گنبد (استان گلستان) در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار ارزیابی شدند. عملکرد دانه پس از اجرای عملیات زراعی یکنواخت و برداشت با کمباین آزمایشی اندازه‌گیری شد. پس از تأیید همگنی واریانس‌ها، تجزیه واریانس مرکب با نرم‌افزار SAS انجام و به دلیل معنی‌دار بودن اثر متقابل ژنوتیپ × محیط، تجزیه پایداری صورت گرفت. شاخص‌های پایداری پارامتری و ناپارامتری با استفاده از نرم‌افزار STABILITYSOFT محاسبه شدند. برای انجام تجزیه گرافیکی اثرمتقابل ژنوتیپ × محیط از نرم‌افزار GGE biplot4 استفاده شد. نتایج: تجزیه واریانس مرکب عملکرد دانه نشان داد که اثرمتقابل ژنوتیپ × محیط از نظر آماری معنی‌دار است. تجزیه پایداری با استفاده از شاخص‌های تک متغیره پارامتری (اِبرهارت و راسل، اکوالانس ریک، واریانس شوکلا، پلاستد) و ناپارامتری (آماره‌های نصار و هان، تناراسو و مجموع رتبه‌های کانگ) بیانگر آن بود که ژنوتیپ ۴ پایدارترین ژنوتیپ در میان تمام محیط‌ها بود. همچنین ژنوتیپ ۱۵ نیز بر اساس اغلب شاخص‌های پارامتری و ناپارامتری در میان سه ژنوتیپ پایدار قرار گرفت. نتایج تحلیل چندمتغیره با استفاده از مدل GGE بای‌پلات نیز این یافته‌ها را تأیید کرد، به‌طوری‌که ژنوتیپ‌های ۴ و ۱۵ به‌عنوان پایدارترین و سازگارترین ژنوتیپ‌ها با متوسط عملکرد بالا شناسایی شدند. نتایج بای‌پلات ژنوتیپ فرضی ایده‌آل نیز نشان داد این دو ژنوتیپ از نظر پایداری و میانگین عملکرد نسبت به سایر ژنوتیپ‌ها برتری داشته و از سازگاری عمومی بالایی در تمامی محیط‌های مورد ارزیابی برخوردار بودند. نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان داد که اثر متقابل ژنوتیپ × محیط سهم قابل‌توجهی در تغییرات عملکرد دانه گندم داشته و لزوم ارزیابی پایداری ژنوتیپ‌ها را در شرایط محیطی مختلف تأیید می‌کند. مقایسه شاخص‌های پارامتری و ناپارامتری پایداری نشان داد که ژنوتیپ 4 در اکثر معیارهای مورد استفاده به‌عنوان پایدارترین ژنوتیپ شناخته شد و ژنوتیپ 15 نیز در زمره ژنوتیپ‌های برتر از نظر پایداری قرار گرفت. نتایج تجزیه چندمتغیره GGE بای‌پلات نیز بر برتری این دو ژنوتیپ از نظر پایداری و سازگاری عمومی تأکید کرد. همچنین، ژنوتیپ‌های 4 و 15 علاوه بر پایداری مطلوب، از عملکرد دانه بالایی برخوردار بودند. بنابراین، این دو ژنوتیپ می‌توانند به‌عنوان منابع ارزشمند در برنامه‌های به‌نژادی گندم و گزینه‌های مناسب برای معرفی ارقام جدید با عملکرد بالا و پایداری مطلوب مورد استفاده قرار گیرند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| اثرمتقابل ژنوتیپ × محیط؛ آمار ناپارامتری؛ پایداری عملکرد؛ ژنوتیپ ایده‌آل | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2 |
||