| تعداد نشریات | 34 |
| تعداد شمارهها | 460 |
| تعداد مقالات | 4,390 |
| تعداد مشاهده مقاله | 6,871,116 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,694,627 |
بررسی تنوع ژنتیکی و روابط صفات زراعی ,و عملکردی ارقام توتون با استفاده از روش های آماری چند متغیره | ||
| تولید و ژنتیک گیاهی | ||
| دوره 7، شماره 2 - شماره پیاپی 12، آبان 1405، صفحه 301-312 اصل مقاله (1.22 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/plant.2026.145897.1203 | ||
| نویسنده | ||
| مرضیه شازده احمدی* | ||
| استان مازندران - بهشهر- کیلومتر 15 جاده بهشهر به گرگان- مرکز تحقیقات و آموزش توتون تیرتاش. | ||
| چکیده | ||
| مقدمه: توتون (Nicotiana tabacum L.)، یکی از محصولات با ارزش کشاورزی و صنعتی است که اطلاعات کمی درباره تنوع آن وجود دارد. بررسی تنوع ژنتیکی، یک عامل مهم در اجرای برنامههای بهنژادی است. بهدلیل نیاز بهنژادگران به منابع وسیع خزانه ژنتیکی برای انجام فعالیتهای اصلاحی روی گیاهان زراعی، شناسایی عوامل و خصوصیات زراعی مؤثر بر افزایش عملکرد و بررسی تنوع و روابط ژنتیکی بین آنها، امری ضروری به نظر میرسد. در این راستا، این تحقیق با هدف بررسی تنوع ژنتیکی، گروهبندی و روابط صفات مهم زراعی و عملکردی توتون با استفاده از همبستگی، تجزیه خوشهای و تجزیه به عاملها اجرا گردید. مواد و روشها: در این تحقیق، تعداد 26 رقم توتون تیپ گرمخانهای، شامل (10 لاین و 16 هیبرید F1)، در تابستان سال زراعی 1404 در مزرعه مرکز تحقیقات و آموزش توتون تیرتاش در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با 3 تکرار کشت و بررسی شدند. صفات زراعی و عملکردی مورد مطالعه شامل: طول و عرض برگ (سانتیمتر)، تعداد برگ، ارتفاع بوته (سانتیمتر)، قطر ساقه (میلیمتر)، شاخص کلروفیل، تعداد روز تا گلدهی، ضریب سطح برگ، شاخص شکل برگ، وزن سبز، عملکرد برگ خشک، متوسط قیمت و درآمد در هکتار بودند. تجزیه تجزیه واریانس (ANOVA) برای کلیه صفات مورد مطالعه، بر اساس مدل آماری طرح بلوکهای کامل تصادفی در سه تکرار بر اساس میانگین دادهها، صورت گرفت. سپس، تجزیههای آماری چندمتغیره برای دادههای بدست آمده مورد استفاده قرار گرفتند. بهمنظور ارزیابی میزان ارتباط بین صفات مورد مطالعه، ضرایب همبستگی ساده پیرسون بین آنها برآورد گردید. تجزیه خوشهای با استفاده از مربع فاصله اقلیدسی و روش Ward انجام شد. برای درک روابط علت و معلولی بین صفات، شناسایی عاملهای مشترک بر صفات و مشخص شدن روابط گروهی بین متغیرها از تجزیه به عاملها بهروش مؤلفههای اصلی و چرخش وریماکس استفاده شد. کلیه محاسبات آماری با استفاده از نرم افزارهای Excel، (1/9)SAS و XLSTAT 2016 انجام شد. یافتهها: نتایج تجزیه واریانس نشان داد که در سطح احتمال پنج درصد، تفاوتهای معنیداری از نظر آماری میان ژنوتیپها در خصوص تعداد برگ و وزن برگ سبز وجود دارد؛ همچنین در مورد صفات ارتفاع گیاه، میزان کلروفیل، تعداد روز تا گلدهی، عملکرد ماده خشک، میانگین قیمت و درآمد، تفاوت معنیداری در سطح احتمال یک درصد مشاهده شد. بهعبارت دیگر بین ارقام از نظر این صفات، تنوع وجود دارد. با توجه به اینکه صفت عملکرد برگ خشک، بهعنوان عملکرد کل گیاه توتون محسوب شده و سایر صفات زراعی با آن رابطه دارند، لذا وجود تنوع از لحاظ این صفت حائز اهمیت بوده و میتواند در برنامههای اصلاحی مورد استفاده قرار گیرد. با بررسی تجزیه همبستگی بین صفات مورد مطالعه، صفات ارتفاع بوته و عملکرد، همبستگی مثبت و معنیدار با عملکرد خشک نشان دادند. تجزیه خوشهای، موجب طبقهبندی ارقام توتون مورد مطالعه، به سه گروه مختلف بهترتیب با 16، 5 و 5 ژنوتیپ گردید. نتایج تجزیه به عاملها بر اساس تجزیه به مؤلفههای اصلی نشان داد که پنج عامل اول، در مجموع، 9/78 درصد از تغییرات دادههای کل صفات بین ارقام را توجیه کردند. نتیجه گیری: بهطور کلی، تنوع ژنتیکی قابلتوجهی بین ژنوتیپهای مختلف مورد مطالعه از نظر صفات زراعی و عملکردی مشاهده شد. این نتایج، میتواند در برنامههای بهنژادی توتون گرمخانهای برای انتخاب ارقام مناسب و نیز برای افزایش عملکرد برگ خشک مورد استفاده قرار گیرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| بهنژادی؛ توتون گرمخانهای؛ تجزیه چندمتغیره؛ چرخش وریماکس؛ عملکرد | ||
| مراجع | ||
|
Abdi, H., & Williams, L. J. (2010). Principal component analysis. Wiley interdisciplinary reviews: computational statistics, 2(4), 433-459. https://doi.org /10.1002/wics.101 Ahmed, SH., Mohammad, F., Ahmed, Q., & Ullah Khan, M. A. (2014). Assessing genetic variation for morpho-agronomic traits of some native and exotic FCV tobacco genotypes in Pakistan. American-Eurasian journal of agricultural & environmental sciences, 14(5), 428-433. https://doi.org/10.5829/idosi.aejaes.2014.14.05.12329 Butorac, A., Tursiae, I., Butorac, J., Basiae, F., Vuletiae, N., Kisiae, I., & Berdin, M. (2004). The effect of tobacco monoculture and crop rotation on tobacco leaf composition. Apriculturae Conspectus Scientificus, 69(4), 95-101. Camilca, M., & Yaldiz, G. (2020). Genetic diversity of one cultivar and 29 genotypes of tobacco based on morphological and yield properties. The Journal of Animal & Plant Sciences, 30(2), 442-453. https://doi.org/10.36899/JAPS.2020.2.0038 Chawla, H. S. (2003). Plant biotechnology a practical approach. Science publishers Inc. 302p. Darvishzadeh, R., Mousavi Andazaghi, M. J., Fayyaz Moghaddam, A., Abbasi Holasou, H., & Alavi, S. R. (2016). Genetic analysis of morphological traits in oriental tobacco (Nicotiana tabacum L.) by using generation mean analysis. Plant Genetic Researches, 3(2), 11-24. (In Persian). https://doi.org /10.29252/pgr. 3. 2. 11 Farshadfar, E. (2002). Multivariate principles and procedures of statistics. Razi University Publication. 708p. (In persian). Farsi, M., & Bagheri, A. (2006). Principles of plant breeding. Jihad-e-daneshgahi publications of Mashhad. Mashhad, Iran. 368 pp. (In Persian). FAO. (2024). Food and agriculture organization of the United Nations statistics. Retrieved from htp//www. FAOSTAT.fao.org/site/562/default.aspx//. Ganapathi, T., Suprasanna, P., Rao, P., & Bapat, V. (2004). Tobacco (Nicotiana tabacum L.) A model system for tissue culture interventions and genetic engineering. Indian Journal of Biotechnology, 3(2), 171–184. Goodarzi Mokri, P., Darvishzadeh, R., Maleki Zanjani, B., & Jannat doust, M. (2021). Studying genetic variation in recombinant inbred lines of oriental tobacco based on chemical traits. Journal of Crop Science Research in Arid Regions, 4(1), 183-195. (In Persian). https://doi.org /10.22034/CSRAR.2022.310590.1143 Hatami Maleki, H., Karimzadeh, G. H., Darvishzadeh, R., & Sarrafi, A. (2011). Correlation and sequential path analysis of some agronomic traits in tobacco (Nicotiana tabacum L.) to improve dry leaf yield. Australian Journal of Crop Science, 5(12), 1644- 1648. Hatami Maleki, H., Karimzadeh, Q., Darvishzadeh, R., & Alavi, R. (2012). Genetic diversity of oriental tobaccos using multivariate statistical methods. Iranian Journal of Field Crops Research, 10(1), 100-106. (In Persian). https://doi.org /10.22067/gsc.v10i1.14409 Hosseinzadeh Fashalami, N., Shahadati Moghaddam, Z., Kiani, GH., Salavati, M. R., Zamani, P., Mahdavi, R., & Alinejad, R. (2015). Investigation of genetic diversity among different oriental tobacco varieties using multivariate methods. Journal of Crop Breeding, 7(5), 126-134. (In Persian). Jiao, F.C., Xiao, H.Q. Yu, Y.H., Zhang, Y. H., & Lu, X. P. (2007). Gray correlation analysis on the main agronomic characters and yield of the flue-cured tobacco. Journal of Hunan Agricultural University. 33(5), 564-567. Koochaki, A., Nasiri, M., Jahani-Kandari, M., & Buromand Rezazadeh, Z. (2011). Study biodiversity of Industrial plants. Iranian Journal of Field Crops Research. 9(3), 301-309. (In Persian). https://dx.doi.org/10.22067/gsc.v9i3.11959 Lakshmish, K. J., & Shivanna, H. (1999). Correlation and path analysis in FCV tobacco (Nicotiana tabacum L.). Mysore Journal of Agricultural Sciences, 33(1), 45-48. Layten, D., & Nielsen, M. T. (1999). Tobacco Production, Chemistry and Technology. Blackwell Science, New York. 467 pp. Majnoun Hosseini, N., Ghafari, M. T & Alinejad, R. (2023). Effect of chemical fertilizers and farmyard manure on quantitative and qualitative yield of tobacco (Nicotiana tabacum). Plant Production and Genetics, 4(1), 87-94. https://doi.org/10.34785/J020.2022.018 Maruthi Prasad, B. P., Patil, B. R., Geeta, D., & Matiwade, P. S. (2023). Principal component analysis (PCA) and hierarchial clustering in tobacco (Nicotiana tabacum L.) for yield and yield attributing traits. Electronic Journal of Plant Breeding, 14(2), 737-746. https://doi.org 10.37992/2023.1402.062 Mansour Ghanaei, F., Samieezadeh Lahijii, H. A., Rabeie, B., & Shoaii Deilami, M. (2012). Syudy the relationship between yield and yield components in tobacco (Nicotiana tabacum L.) varieties. Agronomy Journal (Pajouhesh & Sazandegi), 103, 29-37. (In Persian). https://doi.org/10.22092/aj.2014.101202 Moghaddam, M., Mohammadi, S. A., & Aghaee Sarbarzeh, M. (2009). Multivariate Statistical Methods, APrimer. Parevar Press. pp. 280. (In Persian). Mohsenzadeh Golfazani, M., Samizadeh Lahiji, S., Aalami, A., Shoaie Deilami, M., & Talesh Sasani, S. (2012). Grouping of flue-cured tobacco genotypes based on multivariate statistical analysis. Iranian Journal of Crop Sciences, 14 (3), 250-262 (In Persian). https://doi.org /20.1001.1.15625540.1391.14.3.4.9 Mohsenzadeh Golfazani, M., Samizadeh Lahiji, S., Aalami, A., Shoaie Deilami, M., & Talesh Sasani, S. (2012). Study of relationship between Yield and Yield components in tobacco genotypes using Path Analysis Method. Journal of Crop Breeding Research, 4(9), 27-40. (In Persian). https://doi.org/10.22092/aj.2014.101202 Moro, J., & Denis, J. B. (1997). Selecting genotypes by clustering for qualitative genotype by environment interaction using a non- symmetric inferiority score. Agronomy Journal, 17(5), 283-289. Porkabiri, Z., Sabaghnia, N., Ranjbar, R., & Hatami Maleki, H. (2019). Genetic variation of some tobacco (Nicotiana tabacum L.) genotypes by morphological traits. Scientia Agriculturae Bohemica, 50(1), 1-7. https://doi.org /10.2478/sab-2019-0001 Shah, S. M. A., Ashfaq Shfaq, A., Fida, M., Hidayat, R., Woras, G., Khan, M. Y., & Jan, D. (2009). Genotypic evaluation of some flue-cured Virginia tobacco genotypes for yield and quality traits. Sarhad Journal of Agriculture, 24(4), 607–611. Sharma, S. (1996). Applied multivariate techniques. 1nd ed. John Wiley and Sons, New York. 493 Pp. Samudin, S., & Fakultas, P. (2003). Correlation among characteristics of some tobacco penotypes and its implication.in selection. Journal Aproland, 10(2), 112-118. Zhu, J., Xiao, B.G., Lu, X.P., Bai, Y. F., & Li, Y. P. (2006). Genetic and correlation analysis for agronomic traits in flue-cured tobacco (Nicotiana tabacum L.). College of Agriculture and Biotechnology, 28(3), 317-32. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 102 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 39 |
||