| تعداد نشریات | 34 |
| تعداد شمارهها | 460 |
| تعداد مقالات | 4,390 |
| تعداد مشاهده مقاله | 6,871,115 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,694,627 |
بررسی وراثت پذیری و تنوع ژنتیکی صفات مهم گوجه فرنگی Solanum lycopersicum)) در جمعیت حاصل از رقم برنتا | ||
| تولید و ژنتیک گیاهی | ||
| دوره 7، شماره 2 - شماره پیاپی 12، آبان 1405، صفحه 241-252 اصل مقاله (1.45 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/plant.2026.146257.1206 | ||
| نویسندگان | ||
| صادق رضازاده؛ مرضیه اتحادپور* ؛ نسیبه پورقاسمیان | ||
| گروه منابع طبیعی و محیط زیست، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران | ||
| چکیده | ||
| مقدمه: گوجهفرنگی (Solanum lycopersicum L.) یکی از مهمترین محصولات سبزی و صیفی جهان است که همواره مورد توجه برنامههای اصلاح نباتات قرار داشته است. رقم هیبرید برنتا یکی از ارقام تجاری موفق گوجهفرنگی در جنوب کشور است که سطح زیر کشت قابل توجهی را به خود اختصاص داده است. با وجود اهمیت اقتصادی این رقم، اطلاعات محدودی درباره رفتار ژنتیکی نسلهای تفکیکشونده آن، بهویژه نسلF₂، در دسترس است. بنابراین، این پژوهش با هدف بررسی تنوع ژنتیکی، برآورد پارامترهای ژنتیکی، تعیین وراثتپذیری صفات مورفولوژیک و عملکردی، ارزیابی میزان پسروی ناشی از درونزادآوری و شناسایی صفات مناسب برای گزینش در جمعیتهای حاصل از رقم برنتا انجام شد. مواد و روشها: برای این منظور، 100 بوته نسل F₁ و 1000 بوته نسل F₂ در شرایط گلخانهای کشت شدند و 9 صفت شامل طول و عرض میوه، یکنواختی میوه، سفتی میوه، شکل کاسبرگ، تعداد میوه در بوته، عملکرد میوه، اندازه میوه و ارتفاع بوته اندازهگیری شد. بهمنظور ارزیابی قابلیت انتخاب صفات، پارامترهای ژنتیکی شامل واریانسهای ژنتیکی و فنوتیپی، ضرایب تغییرات ژنتیکی و فنوتیپی، وراثتپذیری عمومی، پاسخ مورد انتظار به گزینش و میزان پسروی درونزادآوری محاسبه شد. همچنین، روابط بین صفات با استفاده از ضرایب همبستگی مورد بررسی قرار گرفت تا مهمترین اجزای مؤثر بر عملکرد شناسایی شوند. نتایج: نتایج نشان داد که اختلاف میانگین بین دو نسل در تمامی صفات، بهجز اندازه میوه، معنیدار بود که بیانگر وجود پسروی ناشی از درونزادآوری در نسل F₂ است. بیشترین وراثتپذیری عمومی به ارتفاع بوته (75 درصد) و تعداد میوه در بوته (70 درصد) اختصاص داشت، در حالی که کمترین مقدار برای اندازه میوه (27 درصد) برآورد شد. تعداد میوه در بوته با بیشترین ضریب تغییرات ژنتیکی (33 درصد) و بالاترین پاسخ مورد انتظار به گزینش (24 درصد)، مهمترین صفت برای بهبود عملکرد شناخته شد. بررسی همبستگیها نشان داد که عملکرد میوه با تعداد میوه در بوته (52/0=r) و اندازه میوه (39/0=r) همبستگی مثبت و معنیداری دارد، که نشاندهنده نقش کلیدی این صفات در افزایش عملکرد است. از سوی دیگر، میزان پسروی درونزادآوری برای عملکرد میوه حدود 10 درصد و برای تعداد میوه در بوته 28 درصد برآورد شد که نشان میدهد کاهش عملکرد نسل F₂ عمدتاً ناشی از کاهش تعداد میوه در بوته است. علاوه بر این، کاهش یکنواختی و سفتی میوه در نسل F₂ بیانگر آن است که درونزادآوری نه تنها بر عملکرد، بلکه بر کیفیت و بازارپسندی محصول نیز تأثیر منفی میگذارد. نتیجهگیری: بهطور کلی، نتایج این پژوهش نشان داد که جمعیت F₂ رقم برنتا از تنوع ژنتیکی کافی برای انجام گزینش برخوردار است و تعداد میوه در بوته، بهدلیل وراثتپذیری بالا، تنوع ژنتیکی مناسب و ارتباط مثبت با عملکرد، مؤثرترین شاخص انتخاب در برنامههای اصلاحی محسوب میشود. با این حال، بهبود عملکرد باید همزمان با حفظ صفات کیفی، بهویژه سفتی و یکنواختی میوه، دنبال شود تا لاینهای حاصل علاوه بر عملکرد بالا، از کیفیت مناسب برای تولید تجاری نیز برخوردار باشند. یافتههای این پژوهش میتواند در توسعه لاینهای برتر، طراحی برنامههای بهنژادی و کاهش وابستگی به بذرهای هیبرید وارداتی مورد استفاده قرار گیرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| بهنژادی؛ پارامترهای ژنتیکی؛ پاسخ به گزینش؛ میانگین نسلها؛ هیبرید | ||
| مراجع | ||
|
Afful, N., Nyadanu, D., Akromah, R., Amoatey, H., Oduro, V., & Annor, C. (2020). Gene effect and heritability of yield and its components in eggplant. African Crop Science Journal, 28 (2). https://dx.doi.org/10.4314/acsj.v28i2.8. Ashraf, L., Saher, L., Rashid, S., Shakeel, A., Ghous, H. F., & Asghar, A. (2025). Assessment of genetic variability in Solanum lycopersicum L. genotypes for yield and yield attributing traits. Trends in biotechnology and plant sciences, 301-308. https://doi.org/10.62460/TBPS/2025.069. Binu, S. M. )2022(. Evaluation of F₂ populations of tomato through assessment of heritability and character associations. M.S. Thesis Dhaka, Bangladesh: Sher-e-Bangla Agricultural University. Çelik, İ., Aydın, S., Kayıkçi, H. C., Ünlü, A., Gümrükçü, E., Çelik, N., Doğan, Y., & Sülü, S. M. (2023). Evaluation of the relations between yield and yield components of tomato (Solanum lycopersicum L.) hybrids by correlation and path analysis. Horticultural Studies, 40(2), 49-54. http://doi.org/10.16882/HortiS.1283084. Damor, H. I., Acharya, R., & Patel, A. A. (2021). Genetic analysis for fruit yield and its component traits in tomato (Solanum lycopersicum L.) population. Journal of Plant Development Sciences, 13(1), 1-9. De Mendiburu, F (2023). agricolae: Statistical Procedures for Agricultural Research. https://doi.org/:10.32614/CRAN.package.agricolae Falconer, D. S. & Mackay, T. F. C. (1996). Introduction to Quantitative Genetics. 4th ed. Noida, India: Pearson Education India. 464p. Food and Agriculture Organization of the United Nations. (2024). FAOSTAT. Harrell Jr., F. E. (2026). Hmisc: Harrell Miscellaneous (Version 5.3-0) [Computer software]. Comprehensive R Archive Network (CRAN). https://doi.org/10.32614/CRAN.package.Hmisc Hatamifard, M., Lotfi, M., & Ramshini, H. (2024) Heritability and genetic diversity of agronomic traits, yield and fruit quality of 650 F6 generation lines in tomato. Iranian Journal of Horticultural Science, 55 (3), 475-494. (In persian). https://doi.org/10.22059/ijhs.2024.373756.2160 Kassambara, A (2023). ggcorrplot: Visualization of a Correlation Matrix using 'ggplot2'. https://doi.org/10.32614/CRAN.package.ggcorrplot Meena, O. P., & Bahadur, V. (2014). Assessment of correlation and path coefficient analysis for yield and yield contributing traits among tomato (Solanum lycopersicum L.) Germplasm. Agricultural Science Digest, 34(4), 245 - 250. https://doi.org/ 10.5958/0976-0547.2014.01013.1 Meena, O. P., & Bahadur, V. (2015). Genetic associations analysis for fruit yield and its contributing traits of indeterminate tomato (Solanum lycopersicum L.) germplasm under open field condition. Journal of Agricultural Science, 7(3), 148. https://doi.org/10.5539/jas.v7n3p148 Prabhu, K. R., Panigrahi, C. K., Rani, S., Patyal, D., Paul, M., Sharma, K., Tutlani, A., Lone, A. A., Dar, Z., & Delvadiya, I. (2025). Trait association and path analysis in maize (Zea mays L.) varieties for growth and yield traits. Plant Archives, 25(2), 2625-2632. https://doi.org/10.51470/Plantarchives.2025.v25.supplement-2.334 Prakoso Mawasid, F., Syukur, M., Trikoesoemaningtyas, T., & Wibisono, K. (2024). Yield and yield components of tomato (Solanum lycopersicum) selected through pedigree method in the lowlands, Bogor-Indonesia. Agronomía Mesoamericana, 35(1). http://dx.doi.org/10.15517/am.2024.52476 Rahimi, J., Amini, F., Ramshini, H., Abedi, M., & Lotfi, M. (2023). Estimation of gene action and genetic parameters for morphological traits in F1, F2 and F3 generations of tomato (Lycopersicum esculantum L.). Plant Genetic Research, 9(2), 71-82. http://dx.doi.org/10.22034/pgr.9.2.6 R Core Team. (2026). R: A Language and Environment for Statistical Computing. R Foundation for Statistical Computing, Vienna, Austria. Wickham, H. (2016). ggplot2: Elegant Graphics for Data Analysis. Springer-Verlag New York. Wilke, C (2025). _cowplot: Streamlined Plot Theme and Plot Annotations for 'ggplot2'. https://doi.org/10.32614/CRAN.package.cowplot | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 121 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 47 |
||