پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 34 |
| تعداد شماره‌ها | 453 |
| تعداد مقالات | 4,318 |
| تعداد مشاهده مقاله | 6,542,423 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,434,201 |
ارزیابی اثرات آللوپاتیک عصاره آبی تلخه (Acroptilon repens L.) بر جوانه‌زنی و رشد اولیه گندم و دو علف‌هرز | ||
| تولید و ژنتیک گیاهی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 20 مهر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/plant.2026.146309.1208 | ||
| نویسندگان | ||
| سیاوش حامدی کرکرق1؛ محمدتقی آل ابراهیم* 1؛ الهام صمدی کلخوران2؛ سیده آسیه خاتمی1 | ||
| 1گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران | ||
| 2بخش تحقیقات گیاه‌پزشکی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، همدان، ایران | ||
| چکیده | ||
| علف‌های هرز از مهم‌ترین عوامل محدودکننده تولید محصولات زراعی هستند و کنترل آن‌ها وابستگی زیادی به استفاده از علف‌کش‌های شیمیایی دارد. استفاده گسترده از این ترکیبات، علاوه بر افزایش هزینه‌های تولید، پیامدهای زیست‌محیطی متعددی به همراه داشته است. از این‌رو، شناسایی و بهره‌گیری از ترکیبات طبیعی دارای خاصیت آللوپاتیک به‌عنوان رویکردی پایدار در مدیریت علف‌های هرز مورد توجه قرار گرفته است. در همین راستا، پژوهش حاضر با هدف بررسی اثرات آللوپاتیک عصاره آبی تلخه بر جوانه‌زنی و رشد اولیه گندم، خردل وحشی و ارزن وحشی انجام شد. مواد و روش‌ها: این پژوهش به منظور ارزیابی اثرات آللوپاتیک عصاره آبی تلخه بر جوانه‌زنی و رشد اولیه دو گونه علف هرز خردل‌وحشی (Sinapis arvrnsis)، ارزن وحشی (Setaria viridis) و همچنین گیاه زراعی گندم (Triticum aestivum) به صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی در آزمایشگاه علوم و تکنولوژی بذر دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه محقق اردبیلی در سال 1404 اجرا گردید. بدین منظور، بذرهای گونه‌های مورد مطالعه در معرض هفت سطح غلظت عصاره آبی تلخه شامل صفر (شاهد)، 5، 10، 20، 30، 40 و 50 گرم در لیتر قرار گرفتند. به منظور بررسی حساسیت گونه‌ها به عصاره، مدل‌های لگ لجستیک سه و چهار پارامتری برای توصیف روابط دز–پاسخ و برآورد غلظت مؤثر 50 درصد (ED₅₀) مورد استفاده قرار گرفتند. نتایج: نتایج نشان داد که در بالاترین غلظت عصاره (50 گرم در لیتر)، درصد جوانه‌زنی خردل وحشی، ارزن وحشی و گندم به‌ترتیب از 92، 98 و 99 درصد در تیمار شاهد به 33، 20 و 46 درصد کاهش یافت. همچنین افزایش غلظت عصاره موجب کاهش سرعت جوانه‌زنی هر سه گونه شد، اما این کاهش در علف‌های هرز، به‌ویژه ارزن وحشی و خردل وحشی، به ترتیب به میزان 10/82 و 60/81 درصد بود در حالی که این میزان در گندم به 00/56 درصد رسید. میانگین مدت جوانه‌زنی نیز با افزایش غلظت عصاره در علف‌های‌هرز خردل وحشی و ارزن وحشی و گیاه زراعی گندم به ترتیب نسبت به شاهد 99/4، 26/4 و 50/2 روز افزایش یافت که نشان‌دهنده تأخیر در فرآیند جوانه‌زنی و حساسیت بیشتر بخشی از بذرها به ترکیبات بازدارنده عصاره تلخه است. مقادیر ED₅₀ برای صفات جوانه‌زنی و رشد در ارزن وحشی و خردل وحشی پایین‌تر از گندم بود. بطوریکه میزان کاهش جوانه‌زنی در غلظت 50 گرم در لیتر نسبت به تیمار شاهد در خردل و ارزن وحشی و گیاه زراعی گندم به ترتیب 14/64، 60/79 و 53/53 درصد کاهش یافت که بیانگر حساسیت بیشتر این دو گونه به ترکیبات آللوپاتیک موجود در عصاره و متحمل بودن گندم است. در مرحله رشدی گیاهچه نیز افزایش غلظت عصاره موجب کاهش معنی‌دار طول گیاهچه و تجمع زیست‌توده شد. به‌طوری‌که غلظت 50 گرم در لیتر باعث کاهش حدود 60 درصدی طول گیاهچه و کاهش 62 و 65 درصدی وزن تر و وزن خشک نسبت به شاهد گردید. مقایسه گونه‌ها نشان داد که گندم بیشترین توان حفظ رشد اولیه را داشته، در حالی‌که علف‌های هرز به‌ویژه ارزن وحشی و خردل وحشی حساسیت بیشتری نسبت به عصاره نشان دادند. بنابراین، نتایج این پژوهش نشان داد که عصاره آبی تلخه دارای اثر بازدارندگی وابسته به غلظت و گونه بر جوانه‌زنی و رشد اولیه گیاهان مورد مطالعه است. حساسیت بیشتر علف‌های هرز نسبت به گندم نشان‌دهنده وجود پاسخ انتخابی به ترکیبات آللوپاتیک تلخه بوده و می‌تواند زمینه استفاده از این گیاه را در توسعه راهکارهای زیستی مدیریت علف‌های هرز و کاهش وابستگی به علف‌کش‌های شیمیایی فراهم کند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| آللوپاتی؛ علف‌هرز؛ کنترل زیستی؛ گندم | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2 |
||