پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 34 |
| تعداد شماره‌ها | 456 |
| تعداد مقالات | 4,328 |
| تعداد مشاهده مقاله | 6,599,245 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,477,910 |
شهرها فراتر از صحنة رخداد: مطالعة تطبیقی منطق سازماندهی فضایی در اپیزودهای اعتراضی قرن ۲۱ | ||
| فصلنامه مطالعات شهری | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 27 مهر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/urbs.2026.146376.5316 | ||
| نویسندگان | ||
| حمید عطایی شاد1؛ سحر ندایی طوسی* 2 | ||
| 1دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهیدبهشتی | ||
| 2عضو هیئت علمی گروه برنامه‌ریزی و طراحی شهری و منطقهای دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهیدبهشتی | ||
| چکیده | ||
| در حالی که شهرها به کانون اصلی منازعه‌های سیاسی و جنبش‌های اعتراضی قرن بیست و یک بدل شده‌اند، دانش ما درباره "منطق فضایی تولید قدرت اعتراضی" همچنان در بن‌بستِ نگاه ابزاری گرفتار است. این پژوهش با عبور از رویکردهای سنتی که فضا را صرفاً بستر یا موضوع اعتراض می‌دانند، در پی تبیین این مسئله است که این کنش‌ها چگونه از طریق صورت‌بندی‌های متفاوت فضایی، قدرت خود را سازماندهی و اعمال می‌کنند. با اتکا به راهبرد مطالعة تطبیقی کیفی و تحلیل مضمون سیزده اپیزود اعتراضی جهانی (۲۰۱۱-۲۰۲۰) از بسترهای متفاوت سیاسی، جغرافیایی و فرهنگی، این مقاله گونه‌شناسی نوآورانه و سه‌گانه‌ای را از منطق فضایی جنبش‌های اعتراضی شهری معرفی می‌کند: (۱) منطق تمرکز فضایی، منجر به تولید قدرت از طریق تراکم و هم‌مکانی در نقاط نمادین (مانند میدان تحریر) می‌شود که ظرفیت بسیج و رؤیت‌پذیری رسانه‌ای را به اوج می‌رساند. (۲) منطق قلمرو مقاومت که فراتر از اشغال ساده، بر کنترل، اداره و بازتولید نظم جایگزین در یک محدوده استوار است؛ جایی که ایجاد زیرساخت‌های موازی نظیر درمانگاه‌ها، آشپزخانه‌های جمعی و نظامات تصمیم‌گیری مستقل، اعتراض را به تجربه‌ای پایدار از حکمرانی فضایی بدل می‌کند. (۳) منطق فضای شبکه‌ای که براساس آن تولید قدرت از طریق اتصال و تکثیر کنش میان گره‌های پراکنده شهری رخ می‌دهد. در این الگو (مانند جنبش BLM) قدرت نه در یک مکان واحد، بلکه در تاب‌آوری و انعطاف‌پذیری شبکه نهفته است؛ به‌طوری‌که حذف یک گره منجر به فروپاشی کل حرکت نمی‌شود. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که این منطق‌ها نه مراحلی خطی، بلکه پاسخ‌های راهبردی و غیرخطی به شرایط ساختاری مانند شدت سرکوب، مقیاس جغرافیایی مطالبات و دسترسی به فناوری‌های ارتباطی هستند که می‌توانند به‌صورت هم‌زمان در یک اپیزود واحد حضور داشته باشند. برای مثال، در حالی که تمرکز فضایی بر نقش ابزاری فضا تکیه دارد، قلمرو مقاومت عملاً به تولید فضای جدید منجر می‌شود. همچنین، تحلیل روند تاریخی نشان‌دهنده افزایش سهم منطق شبکه‌ای در دهة اخیر است، هرچند عناصر تمرکز فضایی همچنان به‌عنوان زیرلایه در این جنبش‌ها باقی مانده‌اند. نوآوری مرکزی این نوشتار جابه‌جایی کانون تحلیل از "نقش فضا" به "منطقهای تولید قدرت از طریق فضا" (تراکم، کنترل و اتصال) است. این پژوهش نخستین گونه‌شناسی تطبیقی از اعتراض‌های شهری معاصر را ارائه می‌دهد که امکان مقایسة نظام‌مند آن‌ها را بر اساس منطق سازماندهی فضایی‌شان و نه صرفاً مطالبات یا هویت کنشگران، فراهم می‌سازد و افق‌های تازه‌ای را برای تحلیل رابطة میان شهر، قدرت و مقاومت می‌گشاید. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| "؛ منطق فضایی اعتراض"؛ سازماندهی جنبش‌های شهری"؛ گونه‌شناسی تطبیقی"؛ تمرکز فضایی"؛ قلمرو مقاومت"؛ ،"؛ فضای شبکه‌ای" | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 4 |
||