پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 34 |
| تعداد شماره‌ها | 457 |
| تعداد مقالات | 4,346 |
| تعداد مشاهده مقاله | 6,736,794 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,587,308 |
اثر فاصله نوارهای آبیاری قطره ای و عمق آب آبیاری بر بهره وری آب و عملکرد گندم در شهرستان سنندج | ||
| تولید و ژنتیک گیاهی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 10 آبان 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/plant.2026.146730.1218 | ||
| نویسندگان | ||
| پرویز فتحی* 1؛ پریا رحمتی2؛ محمد حسین سدری3؛ فرزاد حسین پناهی4 | ||
| 1گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران | ||
| 2گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران | ||
| 3بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کردستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، سنندج، ایران. | ||
| 4گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران. | ||
| چکیده | ||
| گندم (Triticum aestivum L.) به‌عنوان یک محصول استراتژیک، از مهم‌ترین محصولات کشت‌شده در شهرستان سنندج بوده و نیازمند راهکارهای کارآمد مدیریت آب برای دستیابی به حداکثر عملکرد، با حداقل آب مصرفی می‌باشد. سیستم آبیاری قطره‌ای نواری از پتانسیل بالایی برای افزایش بهره‌وری آب برخوردار می‌باشد. تعیین فاصله نوارهای آبیاری و عمق آب آبیاری برای محصولاتی نظیر گندم، نقش تعیین‌کننده‌ای در توجیه اقتصادی و عملکرد زراعی سیستم آبیاری دارد. برغم اهمیت این موضوع، اطلاعات محدودی درخصوص ترکیب بهینه فاصله نوارهای آبیاری و عمق آب آبیاری برای کشت گندم در شهرستان سنندج وجود دارد. هدف از این پژوهش، بررسی اثرات متقابل فواصل مختلف نوارهای آبیاری و عمق‌های متفاوت آب آبیاری بر عملکرد و بهره‌وری آب محصول گندم در شهرستان سنندج بود.این آزمایش در سال زراعی ۱۳۹۷–۱۳۹۸ در ایستگاه تحقیقات کشاورزی گریزه سنندج، ایران، واقع در مختصات جغرافیایی 35°16′ شمالی و 47°1′ شرقی و ارتفاع 1405 متر از سطح دریا، انجام شد. این منطقه دارای اقلیم نیمه‌خشک بوده و میانگین بارندگی سالانه آن 492 میلی‌متر است. آزمایشات این تحقیق به‌صورت طرح کرت‌های خردشده و در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. تیمارهای اصلی آزمایش شامل فاصله نوارهای آبیاری( 20 سانتی‌متر (D1)، 40 سانتی‌متر (D2)، 60 سانتی‌متر (D3) و 80 سانتی‌متر (D4)) و عمق آب آبیاری(معادل 60 درصد (I1)، 80 درصد (I2)، 100 درصد (I3) و 120 درصد (I4) نیاز آبی گندم) بود. پیش از اجرای آزمایش، ویژگی‌های خاک و پارامترهای کیفیت آب اندازه‌گیری شد که نتایج، مناسب بودن شرایط برای استفاده از آبیاری قطره‌ای را تأیید کرد. در پایان فصل رشد، صفات زراعی از جمله عملکرد دانه و عملکرد کاه اندازه‌گیری شدند. همچنین، به‌منظور تعیین اقتصادی‌ترین آرایش سیستم آبیاری، تحلیل اقتصادی با محاسبه نسبت منفعت به هزینه انجام گرفت.نتایج نشان داد که هر دو عامل فاصله نوارهای آبیاری و عمق آب آبیاری تأثیر معنی‌داری بر عملکرد دانه و بهره‌وری آب گندم داشتند. بیشترین عملکرد کاه و کلش در تیمار دارای بیشترین مقدار آب مصرفی(120 درصد نیاز آبی گندم) و کمترین فاصله نوار آبیاری(20 سانتی‌متر) مشاهده شد. در مقابل، کمترین عملکرد مربوط به تیمار با عمق آبیاری معادل 60 درصد نیاز آبی گندم و فاصله نوارهای آبیاری برابر80 سانتی‌متر بود. اگرچه تیمار I4 موجب حداکثر شدن عملکرد زیست‌توده شد اما مشاهده گردید که آبیاری بیش از نیاز، رشد رویشی را بیش از رشد زایشی تحریک می‌کند و این امر لزوماً باعث افزایش عملکرد دانه نمی‌گردد. افزایش فاصله بین نوارهای آبیاری از 20 به 80 سانتی‌متر، به دلیل کاهش حجم خاک خیس‌شده در دسترس ریشه‌ها، موجب کاهش معنی‌دار عملکرد شد. ارزیابی اقتصادی وجود یک موازنه بین درآمد حاصل از عملکرد محصول و هزینه سرمایه‌گذاری و اجرای سامانه آبیاری را نشان داد. اگرچه تیمار I2D3، یعنی آبیاری معادل 100 درصد نیاز آبی گندم با فاصله 60 سانتی‌متر بین نوارهای تیپ، درآمد خالص بالایی ایجاد کرد، تحلیل آماری نسبت منفعت به هزینه نشان داد که اختلاف بین برخی از تیمارهای بهینه از نظر آماری همواره معنی‌دار نیست. بر اساس تلفیق شاخص‌های عملکرد محصول و شاخص اقتصادی نسبت درآمد به هزینه، تیمار I2D2( عمق آب آبیاری معادل با 80 درصد نیاز آبی گندم و و فاصله نوارهای آبیاری 40 سانتی‌متر) به عنوان آرایش بهینه سیستم آبیاری برای تولید محصول گندم در شهرستان سنندج پیشنهاد می‌شود. این آرایش ضمن حفظ عملکرد مطلوب محصول و دستیابی به بازده اقتصادی بالا، در مقایسه با آبیاری کامل، موجب صرفه‌جویی 20 درصدی در مصرف آب آبیاری می‌شود. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| آبیاری میکرو؛ عملکرد گندم؛ کم آبیاری | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 4 |
||