پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 34 |
| تعداد شماره‌ها | 460 |
| تعداد مقالات | 4,370 |
| تعداد مشاهده مقاله | 6,803,995 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,654,655 |
امکان سنجی قصاص پدر در قتل عمدی فرزندبرپایه رویکرد مقاصد شریعت | ||
| مطالعات تطبیقی فقه و اصول مذاهب | ||
| دوره 8، شماره 2 - شماره پیاپی 15، دی 1404 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/mfu.2026.145953.1689 | ||
| نویسندگان | ||
| عبدالصمد علی آبادی* 1؛ علی آزاده2 | ||
| 1استادیار فقه و حقوق دانشگاه مذاهب تهران، ایران | ||
| 2دانشجو دکتری فقه و مبانی حقوق دانشگاه مذاهب اسلامی تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| مشهور فقهای امامیه و جمهور اهل سنت، رابطه ابوت را مانع ثبوت قصاص بر پدر در قتل عمدی فرزند می‌دانند، در حالی که مذهب مالکی در فروض قتل عمدی محرز، قائل به ثبوت قصاص است؛ رویکردی که موضع قانون مجازات اسلامی نیز بر پایه دیدگاه مشهور امامیه شکل گرفته است. مسئله اساسی پژوهش حاضر، امکان‌سنجی فقهی شمول مجازات قصاص بر پدر در فرض ارتکاب قتل عمدی، از مجرای تحلیل اصول مقاصد شریعت است. در این جستار با روش توصیفی–تحلیلی، نسبت میان ادله مانعیت ابوت و مقصد اصلی شریعت در «حفظ دماء» بازخوانی شده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که دیدگاه مشهور مبنی بر اطلاق مانعیت ابوت، در مواردی که قتل با «سبق تصمیم و طرح‌ریزی قبلی» رخ می‌دهد، منتهی به نقض غرض شارع از تشریع قصاص خواهد شد. از منظر فقه مقاصدی و در پرتو «نظریه امانت شرعی»، معافیت پدر ناشی از یک مصونیت ذاتی و مطلق نیست، بلکه اماره‌ای نوعیه و مبتنی بر اقتضای ید امانی و شفقت فطری در امر تربیت است که در قتل‌های آنی یا موارد منبعث از هیجان و تادیب موجب تکوین «شبهه دارئه» در اراده جنایی می‌شود. بر این اساس، با احراز سبق تصمیم، وصف امانت موضوعاً منقلب به عدوان محض شده، شبهه دارئه زائل می‌گردد و با تعمیم‌ناپذیری استثناء به سبب مخالفت با روح حاکم بر شریعت در حفظ نفس، عمومات قصاص و اصل تکافؤ دماء حاکم و مجازات قصاص علیه والد قابلیت اجرا می‌یابد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| مانعیت ابوت از قصاص؛ قتل عمدی فرزند؛ شبهه در قتل | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1 |
||