| تعداد نشریات | 34 |
| تعداد شمارهها | 460 |
| تعداد مقالات | 4,387 |
| تعداد مشاهده مقاله | 6,856,520 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,686,626 |
ناباروری مشارکت در محیط برنامهریزی شهری تهران | ||
| فصلنامه مطالعات شهری | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 28 آبان 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/urbs.2026.145654.5271 | ||
| نویسندگان | ||
| سارا نیک مرد نمین1؛ علیاکبر سالاریپور* 2 | ||
| 1دکتری شهرسازی، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه گیلان، رشت، ایران | ||
| 2دانشیار گروه شهرسازی، دانشکده معماری و هنر ، دانشگاه گیلان، رشت، ایران | ||
| چکیده | ||
| ترویج رویکردهای جهانی در نظام برنامهریزی فضایی ایران با ناکامیهای قابلتوجهی همراه بوده است؛ زیرا انطباق آن رویکردها با زمینههای فرهنگی و ساختاری ایران محدود است. این مطالعه با تکیه بر مفهوم «فرهنگ برنامهریزی» بهدنبال بازتعریف مشارکت شهری در متن بومی تهران بهعنوان یکی از بسترهای اصلی تدوین طرحهای سطح کشور در زمینه مشارکت، است. پژوهش کیفی با استفاده از نظریه زمینهای و بر پایه 27 مصاحبه عمیق با متخصصان دارای سابقه برنامهریزی شهری در تهران انجام شد. یافتهها نشان داد که دادههای حاصل از مصاحبهها در قالب چهار طبقه اصلی شامل «نگرش ساختاری نهادها به مشارکت»، «نگرش صنفی–آموزشی برنامهریزی»، «فرهنگ برنامهریزان» و «محیط برنامهریزی مشارکتی» سازماندهی شدند. طبقه چهارم چارچوبی هنجاری حاصل از بررسی مصاحبهها در جهت توصیف محیط مطلوب مشارکت ارائه داده و این وجه تمایز این طبقه با سه طبقه دیگر است جنبه تبیینی و بازدارنده دارند. ارتباط نظاممند این طبقات، مفهوم مرکزی «ناباوری به مشارکت» را آشکار ساخت که در نهایت به صورتبندی نظریه «ناباروری مشارکت در محیط برنامهریزی تهران» انجامید. این امر نشانگر آن است که نگرشهای غالب در میان برنامهریزان، همراه با کمبود سازوکارها و زیرساختهای نهادی، فضای برنامهریزی شهری را برای مشارکت معنیدار نامساعد ساخته است. نتایج پژوهش نشان میدهد که باورمندی به مشارکت بهعنوان پیشنیاز اساسی برای ایجاد فضای مشارکتی در محورها و سطوح تصمیمگیری شهری عمل میکند و ناکامی مشارکت در برنامهریزی شهری را نمیتوان صرفاً به ضعف ابزارهای مشارکتی نسبت داد؛ بلکه این ناکامی محصول برهمکنش عوامل ساختاری، فرهنگی و حرفهای است که در قالب نظریه «ناباروری مشارکت در محیط برنامهریزی تهران» تبیین شده است. از منظر سیاستی، برونرفت از وضعیت «ناباروری مشارکت» مستلزم مداخلات همزمان در سه سطح است: در سطح نهادی، بازنگری در قواعد و فرایندهای تصمیمگیری بهمنظور افزایش اختیار و اثرگذاری مشارکت؛ در سطح حرفهای، بازتعریف نقش برنامهریز از کارشناس تصمیمگیر به تسهیلگر؛ و در سطح آموزشی، بازنگری در برنامههای آموزش برنامهریزی شهری با تأکید بر مهارتهای مشارکتی، میانجیگری و گفتوگوی ذینفعان. فراهمسازی زمینه حقوقی و ساختاری مشارکتساز، میتواند تعامل مناسبی برای مشارکت را شکل دهد و جریان از پایین به بالا را تقویت کند. اعتماد میان سه رکن اصلی برنامهریزی (مردم، برنامهریز، ساختار حاکم) برای ورود به فرایند مشارکت حیاتی است، هرچند بیاعتمادی فعلی ساختار کلان و نگرش بالا به پایین این فرایند را چالشزا میکند. هرچند برای تحقق بارروری مشارکت در محیط برنامهریزی تهران، تغییرات بنیادین و نیازمند است، اما با گامهای گامبهگام در نگرشسازی و تمرکز بر مطالبه و خواست، ... | ||
| کلیدواژهها | ||
| فرهنگ برنامهریزی؛ مشارکت؛ نظریه زمینهای؛ محیط برنامهریزی تهران | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 5 |
||