
تعداد نشریات | 31 |
تعداد شمارهها | 334 |
تعداد مقالات | 3,274 |
تعداد مشاهده مقاله | 4,073,589 |
تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 4,879,385 |
کلیشه سازی جنسیتی و بازنمایی زنان در سینمای ایران | ||
جامعه شناسی فرهنگ و هنر | ||
مقاله 2، دوره 5، شماره 2 - شماره پیاپی 15، تیر 1402، صفحه 19-35 اصل مقاله (948.86 K) | ||
نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/scart.2023.62715 | ||
نویسندگان | ||
پیام زین العابدینی* 1؛ حوری شفیعیون2 | ||
1دکتری پژوهش هنر، دانشکده هنرهای تجسمی، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
2دانشجوی کارشناسی ارشد سینما، دانشگاه کمالالملک نوشهر، نوشهر، ایران | ||
چکیده | ||
کلیشه سازی جنسیتی تمهیدی است که در واقع نمایی و برساخت پدیدههای پیرامون نقش داشته و در جهتدهی افکار عمومی اثر گذار است. رسانهها این تمهید را دستمایه قرار داده و در ترویج، شکلدهی و تهییج مخاطبانشان از آن استفاده میکنند. سینما از مهمترین ژانرهایی است که به مدد کلیشه سازی جنسیتی سعی در بازنمایی تصاویر خاصی از جهان زنانه و ارتباط آن با جامعه مردسالار دارد. سینما به دلیل ویژگیهای بارز خود یعنی واقعنمایی، همدلی، همذات پنداری و گریزخواهی، بهعنوان رسانهای دیداری و کاربردی در فرآیند ارتباطات تلقی میشود و مخاطبان زیادی دارد. به همین دلیل است که مدیران و کارشناسان این صنعت باید دانش و آگاهی کامل داشته باشند تا بتوانند ارتباطات مناسبی را با مخاطب برقرار کنند. تاریخ سینمای ایران گویای آن است که هیچگاه از پرداختن به کلیشههای جنسیتی مبرا نبوده است. پژوهش حاضر با هدفی کاربردی کلیشه سازی جنسیتی را در سینمای ایران مورد مداقه قرار داده و مسئلهی اصلی آن واکاوی نمایش زنان در سینمای پس از انقلاب می باشد. روش تحقیق کیفی با رویکردی توصیفی تحلیلی است و به شیوه جمع آوری اطلاعات از منابع کتابخانهای و آرشیوهای صوتی و تصویری انجام شده است. از اینروی برای آشکارسازی مسئله پژوهش فیلم های ریحانه، عینک دودی، گیس بریده، رسوایی که پس از انقلاب تولید و پخش شده است بر مبنای گزینش هدفمند از موارد مطلوب انتخاب و بر اساس مبانی نظری پژوهش تحلیل کرده است. | ||
کلیدواژهها | ||
بازنمایی؛ برساخت؛ کلیشه سازی؛ جنسیت؛ زنان | ||
مراجع | ||
ادیبی، مجید (1395). بررسی تغییر نقش زن در 5 دهه سینمای ایران، استاد راهنما: تقی آزاد ارمکی، پایاننامه کارشناسی ارشد رشته علوم ارتباطات، دانشکده علوم ارتباطات اجتماعی.
ارهارت، اوته (1380). زنان خوب به آسمان میروند، زنان بد به همه جا، ترجمه پدرام پورنگ، تهران: نشر نسل نواندیش.
امیری، ساره و آقابابایی، احسان (1396). برساخت معنایی زن روشنفکر خاص در سینمای پس از انقلاب اسلامی، مجله مطالعات فرهنگ و ارتباطات، 40، 122-95.
بختیاری، محمد (1394). نگاه کلیشهای؛ آغاز فاشیسم و خشونت، روزنامه ولایت قزوین.
بوغوسیان، پل (1395). هراس از معرفت، مترجم: یاسر میردامادی، چاپ اول، تهران: نشر کرگدن.
پرز،کرولاین کریادو (1399). زنان نامرئی، مترجم: نرگس حسنلی، تهران: نشر برج .
جمعدار، الهام (1373). تحلیل سیمای زن در سینمای پس از انقلاب، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
چالمز، آلن اف (1378). چیستی علم، سعید زیبا کلام، تهران: انتشارات سمت.
خاوری، زهره (1393). بررسی تطبیقی نقش زن در سینمای دهه هفتاد و هشتاد ایران با رویکرد فمنیستی، استاد راهنما: اسماعیل بنیاردلان، پایان نامه کارشناسی ارشد پژوهش هنر، دانشگاه آزاد اسلامی واحد یزد.
ده صوفیانی، اعظم (1388). والت دیزنی و کلیشهسازی برای کودکان نحوه نمایش کلیشههای جنسیتی در فیلمهای پویانمایی (انیمیشن)، استاد راهنما: علیرضا حسینی پاکدهی، پایان نامه کارشناسی ارشد انیمیشن، دانشگاه علامه طباطبائی
داولینگ، کولت (1397). عقده سیندرلا، مترجم: سلامت رنجبر، تهران: انتشارات روشنگران و مطالعات زنان.
دولت آبادی، امیرعظیمی و داوریمقدم، سعیده (1398). بازنمایی حضور و نقش زنان در سینمای قبل و بعد از انقلاب اسلامی، فصلنامه مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، 2، 305-328.
راودراد، اعظم (1380). تغییرات نقش زن در جامعه و تلویزیون، فصلنامهی پژوهش زنان، 1، 119-149.
راودراد، اعظم و زندی، مسعود (1385). عوامل اجتماعی موثر بر شکلگیری سینمای زن در ایران، مطالعات زنان، 3، 23-40.
راودراد، اعظم و زندی، مسعود (1385). تغییرات نقش زن در سینمای ایران، مجله علمی پژوهشی رسانه جهانی، 2، 1-28.
ساروخانی، باقر (1348). مفهومها و مکتبها: عقاید قالبی، نامه علوم اجتماعی، 3، 111 – 117.
سلطانی گردفرامرزی، مهدی (1383). زنان در سینمای ایران، هنرهای زیبا، 18 (18)، 87-98.
سلیمانی ساسانی، مجید؛ شمساسمعیلی، معصومه و جبارپور، فائزه (1401). تحلیل کهنالگوی شخصیت مردانه در سینمای ایران؛ مطالعة موردی فیلم«شعلهور»، جامعه شناسی فرهنگ و هنر، 4 (3)، 125-145.
شاهرخ، لیلا و هاشمی، شهناز (1396). سنتزپژوهی بازنمایی زنان در سینمای ایران، جامعه، فرهنگ، رسانه، 6 (22)، 69-98.
شریفیساعی، محمدحسین و آزاد ارمکی، تقی (1400). زنان در عصر پدرساالاری: روایت تاریخی از وضعیت اجتماعی و فرهنگی زنان در دوره قاجار، جامعهشناسی فرهنگ و هنر، 3 (2)، 102-122.
صدر، حمیدرضا (۱۳۸۱). درآمدی بر تاریخ سیاسی سینمای ایران، تهران: نشر نی .
عبدالخانی، لنا و نصرآبادی، محمد (1390). بازنمایی نقش زنان در سینما، فصلنامه زن و فرهنگ، 10، 96-87.
عشقی، بهزاد. (1399). عشق سالهای فیلمفارسی و نوزایی سینمای ایران، تهران: انتشارات نگاه.
عشقی، بهزاد (1399). کهن الگوی سینمای ایران، تهران: انتشارات نگاه.
کریمی، جلیل؛ قلیپور، سیاوش و هوری، مریم (1400). تصویر زن در سینما (تحلیلی بر ده فیلم دهة 1380 سینمای ایران)، زن در فرهنگ و هنر، 13 (2)، 231-250.
کسرایی محمدسالار و مهرورزی، پروشات (1396). بازنمایی نقش اجتماعی زنان در سینمای پس از انقلاب ایران، مطالعه موردی دو فیلم یه حبه قند و فروشنده، جامعهپژوهی فرهنگی، 8 (4)، 107-135.
گیتی، حسین (1381). زن در سینمای قبل از انقلاب، نشریه نقد سینما، 36.
گولومبوک، سوزان و رابین، فیوش (1384). رشد جنسیت، ترجمه مهناز شهر آرای. تهران: نشر ققنوس.
لاجوردی، هاله (1388). زندگی روزمره در ایران مدرن با تأمل بر سینمای ایران، تهران، نشر ثالث.
لاهیجی، شهلا (1367). سینمای زن در آثار بهرام بیضایی، تهران: انتشارات روشنگران.
مختاری، مینا (1391). تحلیل محوریت نقش زن در سینمای دهه 80 ایران، پایاننامه کارشناسی ارشد پژوهش هنر، دانشگاه علم و فرهنگ تهران.
معینیفر، حشمت السادات (1388). بازنمایی کلیشههای جنسیتی در رسانه: مطالعه موردی صفحه حوادث روزنامه همشهری، تحقیقات فرهنگی ایران، 7، 167-199.
میشل، آندره (1376). پیکار با تبعیض جنسی، ترجمه محمدجعفر پوینده، تهران: انتشارات نگاه.
نفیسی، حمید (1378). سینما بهمثابه ابزاری سیاسی، ترجمه فرهاد ساسانی، فصلنامه فارابی. ۳۴.
وندایک، تئون. ای (1382). مطالعاتی در تحلیل گفتمان: از دستور متن تا گفتمانکاوی انتقادی. گروه مترجمان. تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانهها.
همتی، هلنی (1378). بازنمایی مشاغل زن در سینمای ایران، پایاننامه کارشناسی ارشد پژوهش هنر، دانشگاه آزاد اسلامی.
هال، استوارت (۱۳۸۲). رمزگذاری، رمزگشایی، ترجمه نیما ملکمحمّدی و شهریار وقفیپور؛ تهران: انتشارات تلخون.
هیوارد، سوزان (1381). مفاهیم کلیدی در مطالعات سینمایی، ترجمه فتاح محمدی، تهران: نشر هزاره سوم.
یین، رابرت (1376). تحقیق موردی، ترجمه علی پارسائیان و سیدمحمد اعرابی، تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی.
References Rojek, C. (2003). Stuart Hall. Polity Press. Zald, M. N. (1995, September). Progress and cumulation in the human sciences after the fall. In Sociological Forum (Vol. 10, pp. 455-479). Kluwer Academic Publishers-Plenum Publishers. | ||
آمار تعداد مشاهده مقاله: 827 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 488 |