پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 34 |
| تعداد شمارهها | 442 |
| تعداد مقالات | 4,197 |
| تعداد مشاهده مقاله | 6,161,124 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,142,247 |
گفتمان ادبی و صورتبندی صوریِ معنا: امکانها و شرایط مرزی مدلسازی محاسباتی (مطالعة موردی: داستان بیژن و منیژه) | ||
| تحلیل گفتمان ادبی | ||
| دوره 3، شماره 4 - شماره پیاپی 11، اسفند 1404، صفحه 111-138 اصل مقاله (725.23 K) | ||
| نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی فارسی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/lda.2026.145557.1131 | ||
| نویسنده | ||
| فرهاد وداد* | ||
| پژوهشگر ارشد محیط زیست از دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات و کارشناس فیزیک کاربردی گرایش اتمی از دانشگاه صنعتی امیرکبیر، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| تقابل سنّتی میان گفتمان ادبی و اندیشة ریاضی غالباً بر این پیشفرض استوار بوده است که صورتبندیهای صوری و محاسباتی ذاتاً با چندمعناییِ حاکم بر تولید، تداوم و تفسیر معنا در گفتمان ادبی ناسازگار تلقی میشوند. در این تلقی، مطالعات ادبی با پدیدههایی مواجهاند که ابهام و تفسیرپذیری در آنها بر پاسخهای یگانه تقدّم دارد، حال آنکه ریاضیات و علوم صوری بهمثابۀ نظامهایی مبتنی بر دقّت، وضوح و تعمیمپذیری، ناتوان از مواجهه با معنا انگاشته میشوند. این مقاله با تکیه بر مفهوم «اینرسی معنایی» و شناسایی «جهانهای اینرسی» در ساختارهای مفهومیِ روایت ادبی نشان میدهد که این دوگانه نه ضرورتی نظری دارد و نه از حیث روششناختی موجه است. مسئلة اصلی نه در اصلِ بهکارگیری ابزارهای ریاضی، بلکه در ادّعای کفایت تبیینیِ آنها برای معنا نهفته است. بدین ترتیب، با طرح مفهومِ «شرایط مرزی»، استدلال میشود که در کنار ساحتهای تفسیریِ غیرقابل تقلیل، حوزههایی وجود دارد که در آنها مدلهای صوری میتوانند بهطور مشروع به روشنسازی قیود ساختاری، الگوهای تداوم و سازمان درونی روایت یاری رسانند. در پایان، این رویکرد در مطالعهای موردی بر مقدّمة داستان بیژن و منیژه از شاهنامه نشان میدهد که مدلسازی صوری، بیآنکه مدّعی جایگزینی یا فروکاستن تفسیر معنا در گفتمان ادبی باشد، میتواند بهمثابۀ یکی از شیوههای صورتبندی درونگفتمانیِ معنا مورد بازاندیشی قرار گیرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| هستیشناسی روایت؛ مدلهای صوری و محاسباتی؛ اندیشة ریاضی و ادبی؛ اینرسی معنایی؛ جهانهای اینرسی | ||
| مراجع | ||
|
راشد محصل، محمدتقی. (۱۳۸۵). داستان بیژن و منیژه از زاویهای دیگر. در شاهنامهپژوهی (دفتر نخست). مشهد: فرهنگسرای فردوسی.
فردوسی، ابوالقاسم (1385). شاهنامه، تصحیح، عباس اقبال آشتیانی، مجتبی مینوی و سعید نفیسی، به اهتمام بهمن خلیفه، تهران: طلایه.
هروی، حسینعلی. (۱۳۶۳). مجموعه مقالات نقد و نظر دربارۀ حافظ و چند مقالۀ دیگر، تهران: امیرکبیر.
Abello, J., Broadwell, P., & Tangherlini, T. R. (2012). Computational folkloristics. Communications of the ACM, 55(7), 60–70.
Damiano, R., & Lieto, A. (2013). Computational models of narrative. In Proceedings of the Workshop on Computational Models of Narrative (pp. 76–93). Dagstuhl Publishing.
de Mont, P. (1923). Vingt-cinq ans de littérature française (Vol. 1, pp. 61–63). Librairie Armand Colin.
Djurišin, D. (1979). Teorija sravnitelʹnogo izučenija literatury [Theory of comparative literature]. Moskva. (pp. 65 ff.)
Dowty, D. R. (1979). Word meaning and Montague grammar. D. Reidel Publishing Company.
Fernando, T. (2008). Branching from inertia worlds. Journal of Semantics, 25, 321–344. https://doi.org/10.1093/jos/ffn002
Gadamer, H.-G. (2004). Truth and method (2nd rev. ed., pp. 37–39, 153–154). Continuum.
Gavin, M. (2023). Literary mathematics: Quantitative theory for textual studies (pp. 1–23). Stanford University Press.
Gębuś, S. (2023). Mathematics and literature: Allies, not enemies. Orbis Linguarum, 57, 731–734. https://doi.org/10.23817/olin.57-52
Greimas, A. J. (1987). On meaning: Selected writings in semiotic theory (P. J. Perron & F. H. Collins, Trans.; Vol. 38). University of Minnesota Press. (Chapter 6)
Gruber, T. R. (1995). Toward principles for the design of ontologies used for knowledge sharing. International Journal of Human-Computer Studies, 43(5–6), 907–928. https://doi.org/10.1006/ijhc.1995.1081
Heravi, H. A. (1984). Majmūʿeh maqālāt-e naqd va naẓar darbāreh-ye Ḥāfeẓ va chand maqāleh-ye digar [Collection of essays on criticism and perspectives on Hafez and other articles] (pp. 4–5). Amir Kabir.
Kant, I. (1987). Critique of judgment: Including the first introduction (W. S. Pluhar, Trans.; M. J. Gregor, Foreword). Hackett.
Koehler, D. O. (1982). Mathematics and literature. Mathematics Magazine, 55(2), 81–95.
Learner, M. (2023, April). Review of Literary mathematics: Quantitative theory for textual studies, by M. Gavin. H-Net Reviews.
Lévi-Strauss, C. (1963). Structural anthropology (C. Jacobson & B. Grundfest Schoepf, Trans., pp. 1–33, 55–82, 202–283). Basic Books.
Lewis, D. (1973). Causation. The Journal of Philosophy, 70(17), 556–567.
Lotman, Y. M. (1985). La semiosfera: L’asimmetria e il dialogo nelle strutture pensanti. Marsilio Editori.
Piper, A., & Bagga, S. (2022). A quantitative study of fictional things. In Computational Humanities Research Conference (CHR 2022) (pp. 268–279).
Preece, D. A. (2012). Mathematics in literature. Journal of Humanistic Mathematics, 2(1), 36–57. https://doi.org/10.5642/jhummath.201201.05
Rashed Mohassel, M. T. (2006). Dāstān-e Bīzhan va Manīzhe az zāviyeh-ī dīgar [The story of Bijan and Manijeh from another perspective]. In Shāhnāmeh-pazhūhī (Vol. 1). Ferdowsi Cultural Center Press.
Ricoeur, P. (1984). Time and narrative (K. McLaughlin & D. Pellauer, Trans., pp. ix–xii). University of Chicago Press.
Song, M.-Y. (2012). The semantics of the progressive in English. Language Research, 48(3), 533–572.
Syamili, C., & Rekha, R. (2018). Developing an ontology for Greek mythology. The Electronic Library, 36(1), 119–132.
Tubbs, R., Jenkins, A., & Engelhardt, N. (Eds.). (2021). The Palgrave handbook of literature and mathematics. Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1007/978-3-030-55478-1
Tynjanov, Y. N. (1977). Poetika. Istorija literatury. Kino [Poetics. History of literature. Cinema]. Moskva. (pp. 257 ff.)
van Peer, W. (1989). Quantitative studies of literature: A critique and an outlook. Computers and the Humanities, 23, 301–307.
Vedad, F. (2015). Decoding the secrets in the story of Bizhan and Manizhe in the Shāhnāme by using the methods of astronomy. In Proceedings of the International Shahnameh Conference: The Second Millennium. Uppsala University.
Žirmunskij, V. M. (1979). Izbrannye trudy: Sravnitelʹnoe literaturovedenie. Zapad i Vostok [Selected works: Comparative literary studies. West and East]. Leningrad. (p. 20) | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 206 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 15 |
||