پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 427 |
| تعداد مقالات | 4,065 |
| تعداد مشاهده مقاله | 5,528,546 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 5,713,114 |
احساس ازخودبیگانگی اجتماعی و تمایل به مهاجرت از کشور در میان دانشجویان دانشگاه شیراز | ||
| زیست سیاست و توسعه | ||
| مقاله 2، دوره 2، شماره 1 - شماره پیاپی 5، فروردین 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/jbpd.2026.145580.1038 | ||
| نویسندگان | ||
| سراج الدین محمودیانی* 1؛ رقیه خسروی2؛ مهدی رجبی3؛ شهربانو بهروزیان4 | ||
| 1دانشیار، بخش جامعه شناسی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. | ||
| 2استادیار، بخش جامعهشناسی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. | ||
| 3دانشجوی کارشناسیارشد، بخش جامعهشناسی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. | ||
| 4دانشجوی کارشناسی ارشد، بخش جامعهشناسی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. | ||
| چکیده | ||
| هدف مهاجرت دانشجویان در سالهای اخیر به یکی از دغدغههای مهم اجتماعی و توسعهای در کشورهایی که درحال تجربه تحولات سریع اجتماعی و اقتصادی هستند تبدیل شده است. در ایران نیز افزایش تمایل دانشجویان به مهاجرت، بحثهای گستردهای را درباره خروج سرمایه انسانی و پیامدهای بلندمدت آن برانگیخته است. اگرچه در بسیاری از مطالعات، عوامل اقتصادی و ساختاری بهعنوان تبیینکنندههای اصلی قصد مهاجرت مورد تأکید قرار گرفتهاند، اما نقش عوامل روانی–اجتماعی، بهویژه احساس ازخودبیگانگی اجتماعی، کمتر مورد توجه قرار گرفته است. احساس ازخودبیگانگی اجتماعی به تجربه ذهنی فرد از گسست، بیقدرتی، بیمعنایی و انزوای اجتماعی در محیط پیرامون اشاره دارد. این پژوهش با بهرهگیری از چارچوبهای نظری کلاسیک و معاصر در حوزه ازخودبیگانگی، به بررسی این مسئله میپردازد که آیا تجربه ذهنی گسست اجتماعی در میان دانشجویان میتواند تمایل آنان به مهاجرت را تقویت کند یا خیر. هدف اصلی این مطالعه، بررسی رابطه میان احساس ازخودبیگانگی اجتماعی و تمایل به مهاجرت در میان دانشجویان دانشگاه شیراز و سنجش قدرت تبیینی این متغیر در پیشبینی قصد مهاجرت با کنترل ویژگیهای جمعیتشناختی و آموزشی بوده است. روش این پژوهش با رویکرد کمی و به شیوه پیمایشی مقطعی انجام شد. جامعه آماری شامل کلیه دانشجویان شاغل به تحصیل در دانشگاه شیراز در مقاطع و رشتههای مختلف بود. بر اساس فرمول کوکران، حجم نمونه 376 نفر تعیین شد که با استفاده از روش نمونهگیری طبقهای متناسب با حجم و بهصورت تصادفی سیستماتیک انتخاب شدند. دانشکدهها در سه خوشه اصلی (علوم پایه، مهندسی و علوم انسانی) طبقهبندی شدند. ابزار گردآوری دادهها پرسشنامه ساختاریافته بود. احساس ازخودبیگانگی اجتماعی با استفاده از مقیاس 26 گویهای استاندارد که ابعادی نظیر بیقدرتی، بیمعنایی، انزوای اجتماعی و هنجارگریزی را پوشش میداد، سنجیده شد. تمایل به مهاجرت نیز با استفاده از گویههای معتبر اندازهگیری شد. تمامی گویهها بر اساس مقیاس لیکرت تنظیم شده بودند. اعتبار محتوایی ابزار از طریق نظر خبرگان تأیید شد و پایایی آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ محاسبه گردید. مقدار آلفا برای احساس ازخودبیگانگی اجتماعی 864/0 و برای تمایل به مهاجرت 896/0 به دست آمد که نشاندهنده انسجام درونی مناسب ابزار بود. تحلیل دادهها با استفاده از نرمافزار SPSS نسخه 27 و از طریق آمار توصیفی و رگرسیون خطی چندگانه انجام شد. یافتهها نتایج توصیفی نشان داد 5/58 درصد از پاسخگویان دارای سطح متوسط احساس ازخودبیگانگی اجتماعی و 4/10 درصد دارای سطح بالا بودند. یافتهها همچنین نشان داد که 3/46 درصد نمونه تمایل متوسطی به مهاجرت داشتند و 6/22 درصد نیز تمایل زیاد به مهاجرت از کشور گزارش کردند. تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد که مدل کلی 33 درصد از واریانس تمایل به مهاجرت را تبیین میکند. در میان متغیرهای وارد شده در مدل، احساس ازخودبیگانگی اجتماعی قویترین و تنها متغیر معنیدار بود. با افزایش احساس ازخودبیگانگی اجتماعی، تمایل به مهاجرت نیز افزایش یافت. در مقابل، متغیرهای جمعیتشناختی نظیر جنسیت، سن، وضعیت تأهل، مقطع تحصیلی، رشته تحصیلی، وضعیت اشتغال، قومیت، مذهب و تعلق طبقاتی در مدل نهایی اثر معنیداری نشان ندادند. نتیجه احساس ازخودبیگانگی اجتماعی یکی از تعیینکنندههای اصلی تمایل به مهاجرت در میان دانشجویان بود. دانشجویانی که سطوح بالاتری از احساس ازخودبیگانگی اجتماعی را تجربه میکنند، بیش از دیگران مهاجرت را بهعنوان راهبردی جایگزین در نظر میگیرند. این نتایج نشان میدهد که مهاجرت دانشجویان را نمیتوان صرفاً در چارچوب تبیینهای اقتصادی یا فرصتمحور فهم کرد، بلکه کیفیت تجربه زیسته آنان در بستر اجتماعی داخلی نیز نقش مهمی ایفا میکند. بنابراین، سیاستهای کاهش مهاجرت دانشجویان باید فراتر از مشوقهای اقتصادی عمل کرده و به تقویت احساس تعلق اجتماعی، افزایش اعتماد نهادی، گسترش مشارکت دانشجویی و ارتقای سرمایه اجتماعی توجه داشته باشند. مدیریت روند رو به افزایش مهاجرت دانشجویان مستلزم رویکردی جامع است که هم ابعاد ساختاری و هم ابعاد روانی–اجتماعی زندگی دانشجویی را در نظر گیرد. واژگان کلیدی: احساس ازخودبیگانگی اجتماعی، تمایل به مهاجرت، سرمایه انسانی، دانشجویان، دانشگاه شیراز. | ||
| کلیدواژهها | ||
| احساس ازخودبیگانگی اجتماعی؛ تمایل به مهاجرت؛ سرمایه انسانی؛ دانشجویان؛ دانشگاه شیراز | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 48 |
||