پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 34 |
| تعداد شمارهها | 446 |
| تعداد مقالات | 4,235 |
| تعداد مشاهده مقاله | 6,244,933 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,232,734 |
تحلیل گفتمانی صداهای خاموش در رسالههای دلگشا و اخلاق الاشراف با رویکرد تاریخ گرایی نو | ||
| تحلیل گفتمان ادبی | ||
| دوره 4، شماره 1 - شماره پیاپی 12، خرداد 1405، صفحه 61-90 اصل مقاله (708.19 K) | ||
| نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی فارسی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/lda.2026.146159.1149 | ||
| نویسندگان | ||
| شیرزاد طایفی* 1؛ سحر صمدی2 | ||
| 1استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات فارسی و زبانهای خارجی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. | ||
| 2دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات فارسی و زبانهای خارجی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| در میان آثار ادبی، رسالههای عبید زاکانی به سبب رویکرد انتقادی و طنزآمیز خود، ظرفیت گستردهای برای بازخوانی ساختارهای اجتماعی و فرهنگی عصر خویش دارند. با وجود پژوهشهای متعدّد دربارۀ طنز و نقد اجتماعی در آثار عبید، چگونگی بازنمایی صداهای خاموش و گروههای حاشیهای در رسالههای دلگشا و اخلاقالاشراف، کمتر از منظر تحلیل گفتمانی و تاریخگرایی نو بررسی شده است؛ از این رو، پژوهش حاضر با هدف تحلیل گفتمانی صداهای خاموش در این دو اثر و تبیین نسبت آنها با ساختارهای قدرت و ایدئولوژی حاکم انجام شده است. این جستار، با رویکردی کیفی و با استفاده از تحلیل گفتمان فوکویی و در چارچوب نظری تاریخگرایی نو انجام شده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که عبید با استفاده از راهبردهایی چون طنز، کنایه و وارونهسازی، سازوکارهای حذف، طرد و خاموشسازی، گروههای حاشیهای را آشکار میسازد و صداهایی را که در گفتمانهای رسمی سیاسی، اجتماعی و دینی کمتر مجال ظهور یافتهاند، بازنمایی میکند. این خوانش، لایههایی از معنا را آشکار میسازد که در قرائتهای صرفاً اخلاقی یا اجتماعی کمتر مورد توجه قرار گرفتهاند و نشان میدهد که متن چگونه به عرصۀ تقابل گفتمانهای قدرت و مقاومت تبدیل میشود؛ خوانش آثار عبید زاکانی از این منظر نشان میدهد که طنز در این آثار به سازوکاری برای آشکارسازی بخشهای مسکوت متن و نقد مناسبات قدرت و ایدئولوژی حاکم تبدیل شده است؛ همچنین امکان درک عمیقتری از روابط قدرت و ایدئولوژی را فراهم میآورد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تحلیل گفتمان؛ تاریخگرایی نو؛ صداهای خاموش؛ عبید زاکانی؛ اخلاق الاشراف؛ رسالۀ دلگشا | ||
| مراجع | ||
|
راوندی، مرتضی(1393). تاریخ اجتماعی ایران، ج 3. تهران: امیرکبیر.
زرینکوب، عبدالحسین(1402). تاریخ مردم ایران، تهران: امیرکبیر.
عبید زاکانی، عبیدالله(1400). کلیات عبید زاکانی، تصحیح و تحقیق و شرح و ترجمۀ حکایات عربی: پرویز اتابکی، تهران: زوار.
فرهمندفر، مسعود و شاکری، عبدالرسول(1398). «رویکردهای نوین در تاریخ ادبیاتنگاری». تاریخ ادبیات، 12(2)، 195-215.
فوکو، میشل(1404). نظم گفتار. ترجمۀ باقر پرهام، تهران: سپهر خرد.
فوکو، میشل (1393). اراده به دانستن(تاریخ جنسیت)، ج1. ترجمۀ نیکو سرخوش و افشین جهاندیده، تهران: نی.
قاسمی، سعیده، ایرانزاده، نعمتالله و حسنزادۀ نیری، محمدحسن(1400). «صداهای خاموش در کشمکشهای گفتمانی سدۀ هفتم»، نظریه و نقد ادبی، 6(1)، 29-5.
کشاورز بیضایی، محمد(1399). «بازتولید گفتمان نهادها و گروههای اجتماعی شیراز قرن هشتم در دیوان حافظ شیرازی»، تحقیقات تاریخ اجتماعی، 10(2)، 167-145.
کشاورز بیضایی، محمد (1401). «تبادل تعامل و بازتولید گفتمانهای سیاسی قرن هشتم هجری در دیوان حافظ شیرازی»، مطالعات ایرانی، 21(41)، 494-467.
گرینبلت، استیون(1404). جهان چگونه مدرن شد، ترجمۀ مهدی نصراللهزاده، تهران: بیدگل.
مورگان، دیوید(1373). ایران در قرون وسطی، ترجمۀ عباس مخبر، تهران: طرح نو.
میرزابابازادۀ فومشی، بهنام و خجستهپور، آدینه(1392). «ابهامزدایی از نقد نوپای تاریخگرایی نو»، نقد ادبی معاصر، 6(22)، 142-115.
میرزابابازادۀ فومشی، بهنام و خجستهپور، آدینه (1394). «خوانش متفاوت متون کلاسیک فارسی در پرتو تاریخگرایی نو»، متنپژوهی ادبی، 63، 180-161.
نجومیان، امیرعلی(1396). «تاریخ، زبان و روایت». خردنامه، 7(18)، 82-59.
Greenblatt, S(2024). Renaissance Self-Fashioning: from more to Shakespeare. University of Chicago press
Veeser, H. Aram(ed)(1994). The New Historicism. First Edition. New York: Routledge. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 164 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 61 |
||