پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 34 |
| تعداد شمارهها | 443 |
| تعداد مقالات | 4,214 |
| تعداد مشاهده مقاله | 6,170,834 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,159,921 |
تحلیل نشانه معناشناختی شخصیت «معصومه» در رمان «سهم من» از پرینوش صنیعی | ||
| تحلیل گفتمان ادبی | ||
| دوره 4، شماره 1 - شماره پیاپی 12، خرداد 1405، صفحه 91-116 اصل مقاله (640.94 K) | ||
| نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی فارسی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/lda.2026.146073.1144 | ||
| نویسندگان | ||
| ابراهیم ظاهری عبدوند* 1؛ امین بنی طالبی دهکردی2 | ||
| 1دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران. | ||
| 2استادیار گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| از جامعترین نظریهها، برای تحلیل شخصیت در داستان، دیدگاه نشانه معناشناختی است که بر اساس آن، شخصیت داستانی را میتوان در قلمروهای مختلفی چون ذات، فعل و اهمیت آن در نظام ارزشها بررسی کرد. هدف در این پژوهش نیز بررسی شخصیت معصومه، بهعنوان شخصیت اصلی رمان سهم من از پرینوش صنیعی، بر پایۀ این نظریه (الگوی فلیپ هامون) و با رویکرد کیفی است. دادههای پژوهش از طریق مطالعۀ کتابخانهای و تحلیل متن، گردآوری و شخصیت از نظر نام، چهرهپردازی فیزیکی، پوششی، زندگینامهای و روانشناختی و نیز از حیث نقشهای مضمونی و کنشپذیری تحلیل شدهاست. یافتههای پژوهش نشان میدهد نام معصومه، بهعنوان یک نشانۀ زبانی، تعارض میان هویّت فردی و انتظارات اجتماعی را بازنمایی و چهرهپردازی فیزیکی و پوششی شخصیت، ضمن القای معصومیت و تقدّس، استقلالخواهی وی را آشکار میکند. واکاوی چهرۀ روانشناختی معصومه در این رمان، نشان میدهد شخصیت از مرحلۀ انفعال و سادهلوحی به سطحی از خودآگاهی و پیچیدگی درونی میرسد؛ اما همواره تحقّق خواستههای او، تحت سلطۀ هنجارها و ساختار مردسالارانۀ جامعه محدود باقی میماند. بررسی نقشهای مضمونی و کنشپذیری، نشاندهندۀ این است که او، تنوّعی از نقشها را دارد که این تنوّع، نشاندهندۀ پیچیدگی این شخصیت و جایگاه او به عنوان شخصیت اصلی در داستان است. در مجموع، میتوان گفت صنیعی در رمان سهم من، الگوی زنِ در حال گذار، اما ناکام در دستیابی به استقلال کامل را به تصویر کشیده و از این طریق، نقدی بر تداوم محدودیتهای اجتماعی زنان ارائه داده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| سهم من؛ نشانهمعناشناختی؛ شخصیت معصومه؛ هویت زنان؛ ذات؛ فعل | ||
| مراجع | ||
|
آزادارمکی، تقی (1393). جامعهشناسی خانواده ایرانی، تهران: سمت.
آیتاللهی، حبیبالله(1381). مبانی رنگ و کاربرد آن، تهران: سمت.
اخوت، احمد(1392). دستور زبان داستان، اصفهان: فردا.
اسدی، سعید و فربد، فرهنگ(1388). «نشانهشناسی نام شخصیتهای نمایشی در نمایشنامۀ مرگ فروشنده»، نشریۀ هنرهای زیبا، 39، 23-13.
پاینده، حسین(1397). نظریه و نقد ادبی: درسنامهای میان رشتهای، جلد اول، تهران: سمت.
تامسون، جیمز ماتسن(1392). نظریههای هنری قرن بیستم، ترجمۀ داود طبایی، تهران: افکار.
چتمن، سیمور(1390). داستان و گفتمان، ترجمۀ راضیه سادات میرخندان، قم: مرکز پژوهشهای اسلامی صدا و سیما.
خسروپناه، محمدحسین(1381). هدفها و مبارزۀ زن ایرانی از انقلاب مشروطه تا سلطنت پهلوی، تهران: پیام امروز.
رایان، مایکل(1395). درآمدی بر نقد: ادبیات/فیلم/ فرهنگ، ترجمۀ سارا کاظمی منش، تهران: آوند دانش.
ریمون کنان، شلومیت(1387). روایتداستانی: بوطیقای معاصر، ترجمۀ ابوالفضل حری، تهران: نیلوفر.
ژوو، ونسان(1394). بوطیقای رمان. ترجمه نصرت حجازی، تهران: علمی و فرهنگی.
ساروخانی، باقر(1391). مقدمهای بر جامعهشناسی خانواده، تهران: سروش.
ساعدی، سلما(1394). «تحلیل رمان سهم من از دیدگاه فمینیستی»، زبان و ادب پارسی، 7(25)، 91-67.
سرلو، خوان ادوارد(1389). فرهنگ نمادها، ترجمۀ مهرانگیز اوحدی، تهران: دستان.
سلدن، رامان، ویدوسون، پیتر(1397). راهنمای نظریۀ ادبی معاصر، ترجمه عباس مخبر، تهران: بان.
صالحی، پیمان و شاهپسندی، شادی(1400). «عنصر شخصیت در رمانهای رجال فی الشّمس اثر غسّان کنفانی و خشم و هیاهو اثر ولیام فاکنر(با تکیه بر نظریۀ فلیپ هامون)»، کاوشنامه ادبیات تطبیقی، 11(2)، 139-113.
صمیمی، سعیده و همکاران(1400). «واکاوی سبک زندگی شخصیتهای رمان سهم من بر اساس نظریه آدفرد آدلر»، زبان و ادبیات فارسی، 12(25)، 98-73.
صنیعی، پرینوش(1382). سهم من، تهران: روزبهان.
عامری، محمدعلی و همکاران(1395). «نشانهشناسی شخصیت فرعون در قرآن کریم»، پژوهشهای ادبی-قرآنی، 4(2)، 165-143.
عبدی، عباس(1393). مقدّمهای بر پژوهش جامعهشناسی خانواده در ایران، تهران: نی.
عبدی، مالک و نظریپور، رقیه(1398). «نمایهسازی تصویر رنجمندی زنان در دو رمان سهم من از پرینوش صنیعی و بنات الریاض اثر رجاء عبدالله الصانع»، کاوشنامۀ ادبیات تطبیقی، 9(3)، 102-81.
فاتحی،سیدحسن و همکاران(1395). «بررسی عنصر شخصیت در رمان خالتی صفیه و الدیر اثر بهاء طاهر(با تکیه بر نظریۀ فلیپ هامون)»، نقد ادبی معاصر عربی، 6(13)، 99-77.
گیرو، پییر(1383). نشانهشناسی، ترجمۀ محمد نبوی، تهران: آگاه.
لاج، دیوید(1391). هنر داستان نویسی: با نمونههایی از متنهای کلاسیک و مدرن، ترجمۀ رضا رضایی، تهران: نشر نی.
محمدی مزینانی، مریم و همکاران(1401).«تحلیل شخصیت در رمان پرستوهای کابل اثر یاسمینا خضرا بر مبنای نظریۀ نشانهشناسی فلیپ هامون»، مطالعات زبان فرانسه، 13(2)، 78-65.
مندنیپور، شهریار(1395). کتاب ارواح شهرزاد: سازهها، شگردها و فرمهای داستان نو، تهران: ققنوس.
مهتدی، حسین(1402).«نشانهشناسی شخصیت پیامبر(ص) در نسخۀ خطی مولودالنبی ترجمۀ محمدباقر خشتی بر مبنای نظریۀ فلیپ هامون در پیوند با فصیلتهای قرآنی»، فنون ادبی، 15(3)، 22-1.
هارتمن، تیلور(1386). روانشناسی رنگ شخصیت، ترجمل جلیلالله فاروقی و سعیده مطلومیا مشهد: نینگار.
هامون، فلیپ(1990). سیمیولوجیه الشخصیات الروائیه، ترجمۀ سعید بنکراد، المغرب: درالکلام.
یان، مانفرد(1397). روایتشناسی: مبانی نظریۀ روایت، ترجمۀ محمد راغب، تهران: ققنوس.
Hamon, P. (1990). The semiology of al-Shayat al-Rawaiya. Translated by: S.Bankrad. Rabat Maghreb: Dar al-Kalam.
Hamon, Ph. (1982). “Pour un statut sémiologique du personnage”. Poétique, No. 50, pp. 115-129.
Lavater, J. C. (1869). Physiognomy; or, The Corresponding Analogy Between the Conformation of the Features and the Ruling Passions of the Mind. William Tegg. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 33 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 14 |
||